تدوین الگوی سواد سنجشی معلمان (مورد مطالعه: دانشگاه فرهنگیان)

نویسندگان

1

2 دانشگاه شهید بهشتی

3 دانشگاه علوم پزشکی گلستان

doi
10.48310/tpd.2026.17611.1778
چکیده

پیشینه و اهداف: سواد سنجشی به‌عنوان توانایی معلمان در انجام ارزیابی‌های مؤثر کلاسی و اتخاذ تصمیمات آموزشی مبتنی بر شواهد، نقشی محوری در بهبود کیفیت یادگیری دارد. این سواد سه بعد کلیدی را در بر می‌گیرد: مفهومی، کاربردی و اجتماعی-عاطفی. هدف پژوهش حاضر، تدوین الگویی روزآمد و جامع از سواد سنجشی معلمان است. روش‌ها: این پژوهش از نوع کاربردی، با ماهیت توصیفی و روش آمیخته متوالی انجام شد. جامعه‌ی پژوهش را اساتید دانشگاه فرهنگیان در حوزه‌ی ارزشیابی آموزشی تشکیل ‌دادند. در در دو مرحله  داده‌ها گردآوری شدند: در بخش کیفی، از طریق مرور سیستماتیک، شاخص‌های اولیه استخراج گردید؛ در مرحله‌ی دوم، با استفاده از پرسشنامه‌ی دلفی، نظرات 31 نفر از اساتید دانشگاه فرهنگیان به عنوان حجم نمونه و با روش نمونه‌گیری هدفمند در هفت استان (تهران، زنجان، سنندج، خوزستان، مشهد، اصفهان و کرمان) جمع‌آوری شد. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار SPSS27  و آزمون ضریب همخوانی کندال  جهت سنجش سطح اجماع خبرگان استفاده شد. یافته‌ها : در بخش کیفی، زیرشاخص‌های سه‌گانه برای سه مولفه‌ی اصلی شناسایی و در مراحل دلفی مورد توافق خبرگان قرار گرفت. در نهایت، چارچوبی جامع برای الگوی سواد سنجشی معلمان در نتیجه اجرای سه مرحله روش دلفی طراحی شد که شامل سه مولفه اصلی با 9 زیرشاخص و 33 شاخص استخراج‌شده از روش دلفی است. نتیجه‌گیری: یافته‌ها بر ضرورت به‌کارگیری عملی سواد سنجشی در برنامه‌های آموزش معلمان تأکید دارند و نشان می‌دهند که یکپارچه‌سازی ابعاد مفهومی، کاربردی و اجتماعی-عاطفی می‌تواند پایه‌ای برای بازتعریف حرفه‌ای نقش معلم در نظام‌های آموزشی معاصر باشد.