فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: مدیریت پسماند یکی از چالش‌های اساسی در جوامع شهری، به‌ویژه در شهرهای درحال‌توسعه است. شهر خرم‌آباد با مشکل دفن غیربهداشتی پسماندهای شهری مواجه بوده که تأثیرات منفی گسترده‌ای بر محیط‌زیست و سلامت عمومی دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی اثرات محیط‌زیستی روش‌های مختلف دفع پسماند و شناسایی مناسب‌ترین گزینه برای مدیریت پسماند در خرم‌آباد انجام شد. مواد و روش‌ها: در این تحقیق، چهار روش دفع پسماند شامل دفن بهداشتی، دفن غیربهداشتی، بازیافت و تولید کمپوست با استفاده از ماتریس ارزیابی اثرات محیط‌زیستی سریع (RIAM) مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. این ابزار به دلیل ساختار نظام‌مند و قابلیت تحلیل چندجانبه، امکان شناسایی نقاط قوت و ضعف هر روش را فراهم می‌کند. نتایج و بحث: نتایج این مطالعه نشان داد که روش تولید کمپوست با کسب امتیاز 182- در ماتریس RIAM به‌ عنوان یک راه‌حل پایدار و کارآمد در مدیریت پسماندهای شهری، دارای مزایای قابل‌توجه محیط‌زیستی و اقتصادی است. با توجه به سهم بالای مواد فسادپذیر در ترکیب پسماندهای شهری، فرآیند تولید کمپوست نه‌تنها می‌تواند حجم پسماندهای ارسالی به محل‌های دفن را به ‌طور معناداری کاهش دهد، بلکه از طریق تبدیل این مواد به محصولی مفید و قابل استفاده در کشاورزی یا فضای سبز، به ایجاد ارزش‌افزوده و تقویت اقتصاد محلی کمک کند. این روش در مقایسه با سایر روش‌های مدیریت پسماند، به‌ویژه دفن غیربهداشتی که با چالش‌های جدی مانند آلودگی خاک، آب‌وهوا و همچنین هزینه‌های بالای کنترل و نظارت همراه است، از برتری قابل‌توجهی برخوردار است. در این تحقیق، روش دفن غیربهداشتی به دلیل پیامدهای منفی محیط‌زیستی و اقتصادی، با امتیاز 620- کمترین امتیاز را در میان گزینه‌های مورد بررسی کسب کرد. این روش نه‌تنها باعث انتشار گازهای گلخانه‌ای و آلاینده‌های خطرناک می‌شود، بلکه به دلیل نیاز به زمین‌های وسیع و هزینه‌های بالای مدیریت، از نظر اقتصادی نیز مقرون‌به‌صرفه نیست. در مقابل، تولید کمپوست به ‌عنوان یک روش سازگار با محیط‌زیست، می‌تواند به کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، حفظ منابع طبیعی و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید منجر شود. همچنین نتایج نشان داد که استفاده از ماتریس RIAM به ‌عنوان ابزاری مؤثر برای ارزیابی و مقایسه تأثیرات محیط‌زیستی و اقتصادی روش‌های مختلف مدیریت پسماند و یک ابزار تحلیلی جامع، می‌تواند به تصمیم‌گیرندگان و مدیران در انتخاب بهترین روش مدیریت پسماند، بر اساس شرایط محلی و نیازهای خاص هر منطقه کمک کند. کاربرد این ماتریس به‌ویژه در شرایطی که نیاز به ارزیابی سریع و سیستماتیک تأثیرات محیط‌زیستی و اقتصادی وجود دارد، بسیار ارزشمند است.نتیجه‌گیری: درمجموع، یافته‌های این تحقیق حاکی از آن است که تولید کمپوست نه‌تنها به ‌عنوان یک روش دوستدار محیط‌زیست، بلکه به‌ عنوان یک راه‌حل اقتصادی پایدار، می‌تواند نقش مهمی در بهبود سیستم‌های مدیریت پسماند در شهر خرم‌آباد ایفا نماید. این روش با کاهش حجم پسماندهای دفنی، کاهش آلودگی‌های محیط‌زیستی و ایجاد فرصت‌های اقتصادی، گزینه‌ای ایده‌آل برای شهرها و مناطق با حجم بالای پسماندهای فسادپذیر محسوب می‌شود. اگرچه اجرای این روش نیازمند سرمایه‌گذاری اولیه قابل‌توجهی است، اما مزایای محیط‌زیستی و اقتصادی آن در بلندمدت این هزینه را توجیه می‌کند. این مطالعه به مدیران شهری کمک می‌کند تا بر اساس تحلیل‌های جامع، تصمیم‌گیری‌های بهینه‌ای برای مدیریت پایدار پسماند اتخاذ کنند.