فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: سیمای سرزمین یک منطقه، شامل قطعه‌­هایی یکنواخت از آن سرزمین است که دارای اجزای لکه، گذرگاه و بستر سیمای سرزمین می­‌باشد. از آنجا که تراکم و پراکنش پوشش گیاهی در بستر سیمای سرزمین، در گذر زمان تحت تأثیر متغیرهای بسیاری قرار می­‌گیرد و تغییر می­‌کند، این پژوهش با هدف اصلی بررسی رابطه دو متغیر اندازه و شکل لکه‌­های زیستگاه حوضه آبخیز آدرشک با غنا، تنوع و یکنواختی گیاهان، به مطالعه میزان تأثیرپذیری شاخص‌های غنا، تنوع و یکنواختی پوشش گیاهی از ساختار سیمای سرزمین می‌­پردازد.مواد و روش‌ها: در این پژوهش دو متغیر اندازه و شکل لکه‌­های ساختار سیمای سرزمین حوضه آبخیز آدرشک انتخاب شدند، زیرا این دو متغیر از مؤلفه‌های مهم در برنامه‌­ریزی مناطق به جهت اهداف حفاظتی، شناخته شده‌­اند؛ بدین منظور، ابتدا به شناسایی و تهیه نقشه ساختار سیمای سرزمین آدرشک اقدام شد و سپس، نقشه مورد نظر در نرم­‌افزار Arc GIS 10.3 با فرمت Image مناسب و آماده ورود به نرم­افزار FRAGSTATS 4.2 شد و آنگاه دو متغیر نسبت محیط به مساحت و اندازه لکه­‌های موجود در ساختار سیمای سرزمین آدرشک محاسبه شدند. داده­‌های به‌دست‌آمده از شناسایی و شمارش پوشش گیاهی منطقه که حاصل روش ترانسکت خطی و پلات­اندازی بودند نیز در محیط نرم‌­افزار SPSS وارد شدند و از طریق آزمون­‌های آماری شانون- وینر، سیمپسون، هیل، بریلویین و مک آرتور تنوع گیاهی و با استفاده از شاخص مارگالف، من- هینیک، غنای گیاهی در هر لکه از زیستگاه اندازه گرفته شد. همچنین، برای اندازه‌­گیری یکنواختی گونه‌­ای از شاخص پیلو، آلاتالو و هیپ بهره گرفته شد. همبستگی میان متغیرها از همبستگی پیرسون تعیین شد. نتایج و بحث: در این پژوهش تعداد 60 گونه­ گیاهی در 338 پلات­ شناسایی و شمارش شد و یافته­‌های حاصل از این پژوهش نشان­‌دهنده وجود رابطه معنی­‌دار میان دو متغیر فیزیکی اندازه و شکل لکه­‌های زیستگاه با غنا، تنوع و یکنواختی گونه‌­ای گیاهان مرتعی حوضه آبخیز آدرشک می‌­باشد. نتیجه‌­گیری: ارجحیت توجه به لکه‌­های دایره­‌ای شکل که از حداقل نسبت محیط به مساحت برخوردار هستند، در طراحی و مدیریت حوضه آبخیز آدرشک هنگام برنامه‌­ریزی و حفاظت از پوشش گیاهی اثبات شد.