فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از پدیده‌های برجسته در عصر حاضر، شکل‌گیری هسته‌های روستایی-شهری است که مرزهای سنتی میان روستا و شهر را کمرنگ می‌سازد. این نیروها می‌توانند شامل عوامل اقتصادی، مهاجرتی، سیاست‌های توسعه، و نیز تحولات طبیعی باشند که ساختار فضایی این هسته‌ها را بازآرایی می‌کنند . پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی و باهدف بررسی اثرات گسترش فضایی-کالبدی هسته روستایی قاسم‌آباد بر شهر همدان انجام‌شده است. جامعه آماری شامل ساکنان محله قاسم‌آباد همدان است که دست‌کم یک دهه تجربه زندگی در این هسته را داشته‌اند تا بتوانند تغییرات کالبدی و اجتماعی را به‌درستی ارزیابی کنند. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای GIS و SPSS و بهره‌گیری از آزمون تی زوجی بیزی تحلیل‌شده‌اند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که گسترش کالبدی-فضایی قاسم‌آباد که درنهایت به الحاق آن به شهر همدان انجامید، اثراتی دوگانه و نامتوازن بر پیکره شهر داشته است. این گسترش اگرچه در حوزه‌های کالبدی و زیرساختی (نظیر بهبود معابر(2/227= BF ) و مقاوم‌سازی مسکن (2/254= BF )، دستاوردهایی مثبت به همراه داشته، اما در ابعاد اجتماعی(773/ 0 BF = )، زیست‌محیطی ) 8/13 ( BF = و کیفیت زندگی(591/0 ( BF = ، اثرات منفی را بر شهر تحمیل کرده است . افزایش تراکم جمعیت، کاهش فضای سبز، معضلات ترافیکی، و افزایش حس بیگانگی ساکنان از پیامدهای منفی شناسایی‌شده است. گسترش این هسته روستایی و ادغام آن در شهر، محله‌ای ناپایدار از جنبه‌های اجتماعی و زیست‌محیطی را به ساختار شهری همدان افزوده است. تحلیل بیزی شاخص کلی ترکیبی نیز مؤید این عدم‌توازن است(4/ 429 BF ₋₀ = ). یافته‌های می‌تواند به برنامه‌ریزان شهری در درک بهتر پیامدهای ادغام شتابان هسته‌های روستایی کمک کرده و ضرورت اتخاذ رویکردهای یکپارچه و متوازن را آشکار سازد.