ارزیابی نقش مدیریت منابع­ آب در تاب ­آوری ­اقتصادی نواحی­ روستایی(مطالعه موردی: روستاهای­ پیرامونی شهر زنجان)

نویسندگان

1

2 دانشگاه علوم پزشکی قزوین

doi
10.22034/jpusd.2026.543459.1370
چکیده

آب به‌عنوان منبع حیاتی بااهمیت اقتصادی و اجتماعی، یکی از نیازهای اولیه انسان است. کشور ایران با میانگین بارش سالانه ۲۵۰ میلی‌متر — کمتر از یک‌سوم متوسط بارندگی جهان — به‌لحاظ موقعیت جغرافیایی در منطقه خشک و نیمه‌خشک جهان قرار دارد و ضعف مدیریت در منابع آب یکی از مهم‌ترین موانع توسعه پایدار محسوب می‌گردد. هدف تحقیق حاضر مشخص کردن نقش مدیریت آب در تاب‌آوری اقتصادی نواحی روستایی است. نوع تحقیق کاربردی و ماهیت آن توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری تحقیق ۶ روستای پیرامونی شهر زنجان است که اطلاعات آن‌ها به روش کتابخانه‌ای و میدانی جمع‌آوری‌شده است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از آمار توصیفی و استنباطی (آزمون تی تک‌نمونه‌ای، کروسکال‌والیس و معادلات ساختاری ایموس) استفاده‌شده است. نتایج حاصل از یافته­های پژوهش نشان می­دهد که شاخص مدیریت منابع­ آب با آماره آزمون تی تک‌نمونه‌ای ۱۷ ٫ ۲۱- و شاخص تاب‌آوری اقتصادی با آماره آزمون تی تک‌نمونه‌ای ۱۲ ٫ ۴۰ - در وضعیت نامطلوبی می­باشند. یافته‌های حاصل از تحلیل تفاوت معنادار میان شاخص‌های مدیریت منابع آب نشان می‌دهد که بیشترین میزان تفاوت معنادار مربوط به شاخص‌های «اقتصاد و سرمایه‌گذاری» و «مشارکت در تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌ها» بوده است؛ به‌گونه‌ای که مقادیر آماره آزمون به‌ترتیب برابر با ۲۷/۲۶- و 35/25- به‌دست آمد. نتایج آزمون کروسکال والیس نشان می­دهد که بین روستاها تفاوت‌های معناداری وجود دارد. مقدار آماره کروسکال والیس برابر با 33/325 و سطح معناداری 0.000 بوده است که بیانگر وجود تفاوت معنادار آماری در مدیریت منابع آب در سطح اطمینان 99 درصد است . همچنین نتایج پژوهش حاکی از آن است که شاخص‌هایی نظیر «سیاست‌گذاری، قوانین و مقررات مرتبط با مدیریت منابع آب»، «ارائه تسهیلات و اعتبارات مالی»، «توسعه زیرساخت‌ها»، «مدیریت بهره‌برداری از مزارع»، «حفاظت از تأسیسات آبی»، «مدیریت فنی» و «به‌کارگیری فناوری‌های نوین» نقش مؤثری در ارتقای تاب‌آوری اقتصادی روستاهای موردمطالعه ایفا می‌کنند .