بررسی منشأ ریزگردهای شمال و شمال غرب مشهد و تأثیر آن بر شاخص کیفیت هوا

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی زیست‌محیطی، دانشگاه پیام نور مرکز مشهد، مشهد، ایران

2 گروه زمین‌شناسی زیست‌محیطی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 گروه زمین‌شناسی زیست‌محیطی، دانشگاه پیام نور مرکز مشهد، مشهد، ایران

doi
10.48308/envs.2025.235727.1504
چکیده

سابقه و هدف: گردوغبار از پدیده‌های جوى اســت که مشــکلات و نارسایی‌های متعدد را ایجــاد می‌کند؛ برخى از این نارسایی‌ها در حوزه‌های تخریب محیط زیست و اکوسیستم منطقه، ابتلا به انواع بیماری‌ها، نارضایتمندى اجتماعى و شهروندى و کاهش تولید و بهره‌وری را شامل می‌شود. مطالعه حاضر مجموعه‌ای مشتمل بر مطالعات پایه بررسی منشأ و پیامدهای زیست‌محیطی ریزگردها در شمال و شمال غرب شهر مشهد است.مواد و روش‌ها: این نوشتار پس از تحقیقات اولیه و مرورى بر کلیات و مطالعات گذشته، به ارزیابى داده‌ها و تجزیه‌وتحلیل آمارى در دوره زمانى 94 و 95 و همچنین به بررسی منشأ آلودگی، میزان آلودگى هوا و پیامدهاى آن پرداخته است، درنهایت تلاش شده است با توجه به آمارهاى وقوع پدیده گردوغبار به مقایسه 2 سال و همچنین پهنه‌بندی غلظت ریزگردها و منشأ یابی آن پرداخته شود.نتایج و بحث: بررسی‌های این مطالعه از 40 نقطه نمونه‌برداری شده نشان داده است که تفاوت چندانی بین دو سال 1394 و 1395 از لحاظ شاخص کیفیت هوا و غلظت ریزگردها و پراکندگی آن‌ها وجود ندارد. با توجه به نقشه پهنه‌بندی میانگین غلظت PMها در شمال شهر مشهد، شرق منطقه مورد مطالعه دارای آلودگی بالا و همچنین شمال غرب شهر مشهد (غرب منطقه مورد مطالعه) آلودگی پایین دیده شد و سایر نقاط با توجه به نوع کاربری و ... دارای غلظت‌های متفاوتی از ریزگردهاست.نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که هرچند این منطقه در حوزه  کیفیت هوای پاک قرار می‌گیرد، ولی به‌طورکلی می‌توان کانون‌های تولید ریزگرد نه‌چندان قوی را در محدوده با توجه به PMهای مختلف به‌دست‌آمده تشخیص داد که هرکدام مولد تولید ریزگردهایی با PMهای مشخص هستند که بسته به نوع ایستگاه می‌توان ایستگاه را ترافیکی، صنعتی، مسکونی یا عمرانی دانست. نوع ریزگردهای موجود در منطقه متفاوت است که بسته به نوع ایستگاه (مسکونی_ آموزشی، مسکونی _درمانی، مسکونی_تجاری، مسکونی_ ترافیکی) می‌توان آن‌ها را متغیر دانست.