اثر اسید سیلیسیک و باکتری‌های حل‌کننده فسفات بر فراهمی عناصر کم‌مصرف

نویسندگان

1 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات شیمی، حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه، موسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران

3 کارشناس بخش تحقیقات شیمی و حاصلخیزی خاک و تغذیه گیاه، موسسه تحقیقات خاک و آب،کرج، ایران

4 استاد گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران

5 دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران

doi
10.22092/ijsr.2022.126892
چکیده

با توجه به اینکه اغلب خاک­های آهکی ایران دچار کمبود یک یا چند عنصر کم­مصرف می­باشد، تغذیه بهینه عناصرغذایی، نظیر سیلیسیم، تحت تأثیر تیمارهای زیستی، می­تواند اثربخشی بالایی در این شرایط داشته باشد. از این رو، به منظور بررسی اثرات اسید سیلیسیک و باکتری­های حل­کننده فسفات بر فراهمی عناصرغذایی کم­مصرف توسط گندم، این تحقیق در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو فاکتور شامل چهار سطح سیلیسیم (صفر، 150، 300، 600) میلی­گرم بر کیلوگرم سیلیسیم از منبع اسید سیلیسیک و سه سطح باکتری (عدم تلقیح باکتری، باسیلوس، و سودوموناس) در سه تکرار در گلخانه مؤسسه تحقیقات خاک و آب اجرا شد. نتایج بدست آمده از این تحقیق نشان داد که کاربرد توأم اسید سیلیسیک و باکتری­های حل­کننده فسفات، موجب افزایش جذب منگنز و آهن نسبت به تیمار شاهد شد، اما اثر ناهمسازی یا غیرهم افزایی بین عناصرغذایی کم­مصرف، موجب کاهش جذب روی در سطوح کاربرد بالاتر اسید سیلیسیک شد. اثر تلقیح باکتری باسیلوس و سودوموناس بر مقدار جذب روی، منگنز و آهن اندام هوایی گندم، نسبت به باکتری شاهد، برتری داشت. از طرفی کاربرد اسید سیلیسیک (600 میلی­گرم سیلیسیم بر کیلوگرم خاک به­همراه باکتری­ سودوموناس)، غلظت فسفر اندام هوایی گندم را تا سطح بهینه، به­طور معنی­داری افزایش داد. از آنجایی که در خاک آهکی ﻣﺼﺮف ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ ﮐﻮد ﻓﺴﻔاتی در ﺟﺬب ﻋﻨﺎﺻﺮ ﮐﻢ­ﻣﺼﺮف ﻣﺸﮑل اﯾﺠﺎد ﻣﯽﮐﻨﺪ، لذا کاربرد ترکیبی اسید سیلیسیک و باکتری­های حل­کننده فسفات می­تواند به عنوان یک روش مؤثر در فراهمی عناصر کم­مصرف در خاک مورد مطالعه در شرایط گلخانه­ای توصیه شود.