فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: پژوهش‌های پیشین بسیاری از دگرگونی‌های چشم‌انداز را ارزیابی کرده‌اند؛ ولی در پژوهش حاضر بر مبنای ادبیات و پیشینه موضوع، شکاف و چالشی که میان آنچه که باید باشد؛ یعنی دگرگونی چشم‌انداز بر مبنای نظام برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری اندیشمندانه و آنچه که به شکل دگرگونی‌های ناهمگون و ناپایدار در بوم‌سازگان روستایی در نواحی پیرامونی شهر مشاهده می‌شود؛ ارزشمندی و بایستگی این پژوهش را آشکار می‌سازد. در این میان، توجه به بازتاب‌های زمینه مطالعاتی باعث انجام پژوهش‌های پرشمار شده است. ولی، تاکنون مطالعه‌ای فراگیر که به بررسی تحلیل شبکه این زمینه بپردازد، انجام‌نشده است.مواد و روش‌ها: برای پر کردن این شکاف، با مرور نوشته‌های مرتبط با موضوع؛ این پژوهش مقاله‌های منتشرشده در زمینه موضوع را از پایگاه‌ اسکوپوس در سال‌های 2002 تا 2024 گرد‌آوری و سپس 155 مقاله بر مبنای مرور ادبیات این زمینه انتخاب شد. بنابراین؛ روش تحقیق این پژوهش بر مبنای یک پروتکل سه‌درجه‌ای تنظیم، پایش و تجزیه‌وتحلیل مجموعه داده‌ها انجام‌شده است. سرانجام برای تجزیه‌وتحلیل هم استنادی پژوهش‌های پیشین، هم نویسندگی و هم رخدادی واژگان کلیدی از نرم‌افزار VOSviewer بهره گرفته شد.نتایج و بحث: برآیندها آشکار ساخت که از سال 2002 تا 2024، پژوهش‌ها در زمینه مطالعاتی، تعداد انتشارات و میانگین سالانه تعداد استنادها به همراه تعداد مجلات اصلی منتشرکننده این مقاله‌ها افزایش‌یافته است. گفتنی است که تاکنون 52 کشور/ منطقه در سراسر جهان در زمینه مطالعاتی مشارکت داشتند. در حال حاضر برخی کشورهای فعال همانند ایالات متحده، چین، ایتالیا، هند، اسپانیا، آلمان در زمینه مطالعاتی دگرگونی چشم‌انداز محیط پیرامونی شهر و چندپارگی بوم‌سازگان روستایی و جستارهای پابند به آن همانند خزش شهری و تغییر کاربری اراضی پرشمارترین انتشار اسناد علمی را داشتند. تراکم و انباشتگی واژگان در فضای خوشه؛ تمرکز و جهت پژوهش‌ها را در زمینه مطالعاتی تا سال 2016، جستارهای کهن‌تر: خزش شهری، کاربری زمین، بوم‌شناسی چشم‌انداز تغییر کاربری زمین، تکه ‌تکه ‌شدن زیستگاه را در مرکز و هسته نقشه نمایان ساخت. ولی، از سال 2018 پیدایش جستارهای پژوهشی داغ تر و نوین‌تر تغییرات آب و هوایی، خدمات اکوسیستم، تنوع زیستی، جنگل‌ها، آمار جمعیتی، تحلیل فضایی و چشم‌انداز و برنامه‌ریزی چشم‌انداز و غیره فرصت‌های نوینی را برای پژوهش‌های آینده در این زمینه فراهم می‌کنند.نتیجه‌گیری: بر بنیان نتایج، پژوهش‌های آینده بایسته است بر «چگونگی تدوین سیاست‌های همخوان با دگرگونی سازگار چشم‌انداز نواحی پیرامونی شهر و مدیریت کاربری زمین از بعد دوگانه زمان و مکان»، «چگونگی گسترش شهر»، «چگونگی استفاده از بوم سازگان روستایی» و سرانجام «چگونگی در نظر گرفتن عناصر گوناگون با هدف رسیدن به هماهنگی عناصر اجتماعی، اقتصادی، اکولوژیک و تضمین استفاده پایدار از چشم انداز پیرامونی و جلوگیری از چندپارگی بوم ها» شکل بگیرد. گفتنی است که نوآوری پژوهش حاضر از آن جهت است که پیش از این فرا تحلیلی با رویکرد ترکیبی بیان شده دگرگونی سازگار و پویای چشم انداز محیط پیرامونی شهر و جستارهای هم سو با آن همانند خزش شهری و دگرگونی کاربری زمین به شکل یک پژوهش جامع صورت نگرفته است. نتایج حاضر با بررسی جامع از پژوهش های زمینه مطالعاتی، مرجعی برای پژوهش های آتی، به ویژه با توجه به تمرکز و تأکید روزافزون بر پژوهش‌های هم سو با پژوهش حاضر است.