تحلیل ارتباط حکمروایی توسعه محور و پایداری روستایی در ایران: مطالعه موردی فیروزآباد لرستان

نویسندگان
doi
10.22059/jrd.2026.416057.669002
چکیده

در طول دهه اخیر راهبرد احیای روستایی، نهضت بازگشت به روستا و تکیه بر جوامع روستایی دستاوردهای قابل‌توجهی در جهان به‌ویژه کشورهایی مانند ژاپن، چین و فرانسه داشته است. در کشور ما پیشرفت واقعی در توسعه روستایی مؤلفه دستیابی به اهداف توسعه پایدار سرزمینی خواهد بود. تحقق توسعه پایدار روستایی برنامه‌ریزی و توسعه شهری را هدفی دست‌یافتنی می‌کند و به عقیده پیشگامان توسعه ویژه، تودارو ،نهادگرایان و آنجل گاریه پیشرفت روستایی بر صنعتی‌شدن و  توسعه شهری اولویت دارد سازوکار مهم احیاء و پایداری جامعه روستایی در شیوه و قواعد حکمرانی نهفته است. امروزه حکمروایی به معنی خوب خدمات‌دهی و خدمات‌دهی خوب متناسب با خواسته‌های متمایز ذی‌نفعان تعبیر شده است. در این پژوهش  روابط کارکردی و تعاملات چندگانه  بین حکمروایی مناسب و پایداری جامعه روستایی ایران بر مبنای الگوواره‌ای بدیل  در مفهوم‌پردازی و  تحلیل درزمانی در شیوه حکمرانی و پایداری  روابط  چندگانه علی،کارکردی و هم سازه و هم تغییر پرداخته شده است. از روش  ارزیابی مشارکتی و رویه‌های  پژوهش کیفی در مرحله اکتشافی و در مرحله آزمون فرضیات از روش  پیمایش  و مصاحبه  ساختمند با ۱۷۴ واحد نمونه‌ای در ۵۴ روستای بخش فیروزآباد لرستان استفاده شد. کاربرد داده‌های  فرهنگ ده‌های ایران از سال ۱۳۴۵ و داده‌آمایی واحدهای آماری کلان (آبادی) با واحدهای خرد (خانوار روستایی) و تشکیل پَروَنجا ترکیبی  به‌منظور تحلیل روابط چندگانه صورت گرفت. نتایج حاصل از تحلیل نشان داد که عوامل پایداری جامعه روستایی هفت بعد  محیطی،معیشتی،کالبدی، جمعیتی، نهادی،ارتباطی و خویشاوندی دارد.در بین شش بعد حکمروایی خوب پیگیری آبادانی روستا ، توجه به خواسته‌ها، احترام‌گذاری، پاسخگویی، مشارکت‌دادن در امور روستا و شفافیت اولویت معنی‌داری دارند. دو عامل حکمروایی مناسب و پایداری روستایی ۸۵ درصد مقدار ویژه را تبیین کردند. حکمرانی خوب، عمقی­شدن کشت و دسترسی‌ها هم در معادلات رگرسیونی قدم‌به‌قدم و تعمیم‌یافته و هم ضرایب و وزن‌های همبسته تأثیر مثبت و معنی‌دار بر پایداری روستایی دارند. ایجاد یک نهاد حکمرانی توسعه‌محور روستایی متناسب با شرایط و وضعیت فعلی جامعه روستایی، یک ضرورت کارکردی است.