مطالعه جامعه‌شناختی احساس طرد اجتماعی در بین شهروندان شهر زاهدان

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3 دانشگاه علامه طباطبایی

4 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22059/jrd.2026.407254.668964
چکیده

هدف پژوهش حاضر، بررسی جامعه‌شناختی احساس طرد اجتماعی در بین شهروندان شهر زاهدان است. پژوهش حاضر از لحاظ هدف پژوهشی کاربردی و از لحاظ طرح تحقیق توصیفی-تحلیلی است. برای تدوین چارچوب نظری، از نظریات صاحب‌نظران (ماکس وبر، فرانک پارکین، هیلاری سیلور، آمارتیا سن، میشل فوکو و پیر بوردیو) و مکاتب مختلف در حوزۀ طرد اجتماعی استفاده شد. جامعه آماری شامل شهروندان 15 تا 45 سال و واحد تحلیل فرد است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 400 نفر و شیوۀ نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که میانگین احساس طرد اجتماعی در بین شهروندان شهر زاهدان 46/8 (با توجه به بازه 18 تا 90) در حد متوسط رو به‌پایین قرار دارد. متغیرهای انسداد اجتماعی (با ضریب 0/29) بی‌قدرتی اجتماعی (با ضریب 0/23) و فقر قابلیتی (با ضریب 0/04) متغیرهای معنی دار و تأثیرگذار بر طرد اجتماعی هستند. روی هم رفته سه متغیر مذکور 17 درصد از تغییرات متغیر طرد اجتماعی را تبیین می‌کنند با توجه به یافته‌های تحقیق، بسیاری از پاسخگویان کم‌برخوردار محسوب می‌شوند و متغیرهای انسداد اجتماعی، بی‌قدرتی و فقر قابلیتی، تله محرومیت را برای آنان به‌وجود آورده است؛ بنابراین بهتر است برای جلوگیری از این روند، توجه ویژه‌ای به امر انسداد اجتماعی و بی‌قدرتی اجتماعی و تقویت انسجام اجتماعی صور گیرد. درنهایت اینکه بازتوزیع منابع قدرت و گذشتن از مرزبندی‌های قومی و مذهبی و رسیدن به دیدگاهی فراجناحی در جامعۀ زاهدان از اهمیت بسزایی برخوردار است.