زیستن در زمان گسست: تجربۀ زیسته و تاب‌آوری شهروندان کاشانی در بحران کرونا

نویسندگان

1

2

3 دانشگاه شهرکرد

4 دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22059/jrd.2026.411941.668982
چکیده

همه‌گیری کووید-۱۹ نه‌فقط یک بحران بهداشتی، بلکه آزمونی اجتماعی برای ظرفیت‌های تاب‌آوری، اعتماد نهادی و کنش جمعی در سطح اجتماعات محلی بود. این پژوهش کرونا را نه به‌عنوان مسئله‌ای مقطعی، بلکه به‌مثابۀ یک موقعیت بحرانی تاریخی درنظر می‌گیرد که امکان فهم گسست‌های زندگی روزمره و شیوه‌های بازسازی معنا، نظم و امنیت را در بستر زیست‌جهان محلی فراهم می‌سازد. براین‌اساس، مقالۀ حاضر با تمرکز بر شهر کاشان، واکنش‌ها و تجربه‌های زیستۀ شهروندان را در مواجهه با این بحران واکاوی می‌کند. پژوهش با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری انجام شده و مشارکت‌کنندگان شامل زنان و مردانی هستند که تجربۀ زیستۀ مواجهه با کرونا را داشته‌اند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و یادداشت‌های میدانی گردآوری و به‌صورت تفسیری تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد مردم کاشان کووید-۱۹ را نه صرفاً به‌عنوان یک بیماری، بلکه به‌مثابۀ تجربه‌ای اجتماعی، فرهنگی و روانی فهم کرده‌اند و در بستر این بحران، از طریق کنش‌های روزمره، شبکه‌های غیررسمی و بازتعریف روابط و معانی، به‌طور مستمر در تلاش برای بازسازی نظم و تداوم زندگی بوده‌اند. مضامین تفسیری پژوهش بیانگر آن است که تجربۀ زیستۀ پاندمی، فراتر از تجربۀ ابتلا، با فروپاشی بداهت‌های زندگی روزمره، تزلزل معنا و مواجهه با ناامنی‌های بنیادین همراه بوده است؛ امری که در عین حال ظرفیت‌های تاب‌آوری و پویایی زیست‌جهان محلی را نیز آشکار می‌سازد. این نتایج نشان می‌دهد تحلیل زندگی روزمره در موقعیت‌های بحرانی می‌تواند درک عمیق‌تری از سازوکارهای اجتماعی مؤثر بر توسعۀ اجتماعات محلی و مواجهۀ آن‌ها با بحران‌های آینده فراهم آورد.