بررسی خصوصیات رئولوژیکی صمغ استخراج شده از پوست کدو سبز

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد قوچان

2 دانشگاه آزاد اسلامی

3 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

4 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

doi
10.22092/mpt.2025.370533.1199
چکیده

در این پژوهش، صمغ استخراج‌شده از پوست کدو سبز (Cucurbita pepo) با هدف بررسی رفتار رئولوژیکی و امکان‌سنجی کاربرد آن در صنایع غذایی مطالعه شد. صمغ ابتدا با روش استخراج حلالی تهیه و سپس خالص‌سازی شد. رفتار جریان و ویسکوزیته ظاهری محلول‌های صمغ در سه غلظت (۱، ۲٫۵ و ۵ درصد وزنی/حجمی) و سه دما (۲۵، ۴۰ و ۶۰ درجه سانتی‌گراد) با استفاده از ویسکومتر چرخشی ارزیابی شد. نتایج نشان داد که تمامی نمونه‌ها در محدوده سرعت‌های برشی مورد مطالعه رفتار نیوتنی پایدار از خود نشان می‌دهند و مقدار شاخص رفتار جریان (n) در بازه 0.93 تا 0.97 قرار دارد. ویسکوزیته ظاهری به‌طور معنی‌داری با افزایش غلظت افزایش یافت )05/0(P< و افزایش دما موجب کاهش ویسکوزیته بدون تغییر در ماهیت رفتار جریان شد. بیشترین ویسکوزیته در غلظت ۵ درصد و دمای ۲۵ درجه سانتی‌گراد (mPa•s 30/13) ثبت گردید. مقایسه نتایج با صمغ‌های گیاهی گزارش‌شده نشان داد که صمغ کدو سبز برخلاف بسیاری از صمغ‌های دانه‌ای رفتار سودوپلاستیک نداشته و ماهیت کاملاً نیوتنی دارد که این ویژگی می‌تواند آن را برای کاربرد در نوشیدنی‌ها، محصولات کم‌چرب و فرمولاسیون‌هایی که نیازمند رفتار جریان یکنواخت هستند مناسب سازد. این مطالعه نشان می‌دهد که صمغ پوست کدو سبز، به عنوان یک محصول با ارزش افزوده استخراج‌شده از پسماندهای کشاورزی، ظرفیت تبدیل‌شدن به یک هیدروکلوئید اقتصادی، پایدار و قابل استفاده در صنایع غذایی را دارد.