استفاده از مدل هیدرودینامیکی جهت ارزیابی تخلیه پساب های شهری بر آلودگی نواحی ساحلی مطالعه موردی: شهر بندرعباس

نویسندگان

1 گروه مهندسی محیط زیست، پردیس بین المللی کیش، دانشگاه تهران، کیش، ایران

2 گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 گروه مهندسی سوانح، آموزش و سیستم‌های محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.48308/envs.2023.1304
چکیده

سابقه و هدف: تخلیه فاضلاب‌های شهری و صنعتی به محیط‌های آبی، به ویژه در مناطق ساحلی، چالش‌های زیست محیطی گسترده‌ای را به همراه دارد. هدف از این پژوهش، بررسی وضعیت آلودگی ناشی از تخلیه فاضلاب تصفیه‌خانه بندرعباس به داخل خور گورسوزان و ارزیابی اثرات آن بر محیط دریایی مجاور است‌. این مطالعه با تمرکز بر شبیه‌سازی پخش آلاینده‌ها، به دنبال ارائه راهکارهای علمی برای پیش‌بینی حرکت آلودگی و کاهش اثرات تخریبی آن بر اکوسیستم ساحلی است.مواد و روش‌ها‌: در این تحقیق از مدل عددی FM 21 MIKE  (متعلق به موسسه DHI دانمارک) برای شبیه‌سازی هیدرودینامیکی و انتقال آلودگی استفاده شده است‌. فرآیند مدلسازی در سه مرحله اجرا گردید: ابتدا کل محدوده خلیج فارس مدلسازی هیدرودینامیکی شد؛ سپس با استخراج داده‌های تراز سطح آب از مدل کالیبره شده خلیج فارس، مدل هیدرودینامیکی محلی برای محدوده بندرعباس تهیه شد. در نهایت، مدل کیفی بر اساس داده‌های حاصل از نمونه‌برداری‌های میدانی و ویژگی های فاضالب تخلیه شونده (مانند کدورت و ویژگی های ظاهری) برای بررسی الگوی پخش آلودگی اجرا شد.نتایج و بحث‌: بررسی‌های میدانی نشان دهنده کدورت بالا، ایجاد کف و بوی نامطبوع در محل تخلیه فاضلاب به خور گورسوزان است . نتایج مدلسازی عددی تایید کرد که الگوی جریان و ویژگی‌های هیدرودینامیکی منطقه (مانند عمق و سرعت جریانات) نقش کلیدی در جابه جایی آلاینده‌ها دارند . بر اساس نتایج حاصل از سناریوهای مختلف (سعی و خطا)، مشخص شد که تخلیه فاضلاب در نزدیکی ساحل یا حتی نقاطی خارج از خور، به دلیل متوسط سرعت و جهت جریانات، منجر به بهبود وضعیت کیفی منطقه نخواهد شد.نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که راهکارهای فعلی تخلیه فاضلاب در نزدیکی ساحل بندرعباس پاسخگوی استانداردهای زیست محیطی نیست و مشکلات آلودگی منطقه را حل نخواهد کرد. با توجه به محدودیت‌های هیدرودینامیکی خور گورسوزان، ضروری است گزینه‌های جایگزین مانند انتقال محل تخلیه به نقاط دورتر از ساحل با عمق بیشتر و شرایط جریان مناسب‌تر، بر اساس خروجی‌های مدل عددی، مورد توجه قرار گیرد تا پایداری اکوسیستم دریایی تأمین شود.