فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌منظور بررسی اثر ارتفاع از سطح دریا بر مقدار برخی مواد ‌مؤثره گیاه کلپوره یا مریم‌نخودی (Teucium polium) آزمایشی به‌صورت طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در سال 1401 اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل کوه‌های جنوب مشهد (ارتفاع 1237‌ متر)، کوه‌سرخ کاشمر (1771 ‌متر) و جنوب طرقبه با ارتفاع از سطح دریا (1280‌متر) بود. برای تعیین محتوای اسانس­گیاهان در این سه ناحیه از دستگاه‌های کروماتوگرافی گازی (GC) و کروماتوگرافی گازی-طیف‌سنجی جرمی (GC/MS) استفاده شد. نتایج آنالیز ترکیبات اصلی گیاه کلپوره نمونه مشهد شامل: متیل چاویکول (3/12%)، هینزول استات (6/6%)، بتا– اودسمول‌‌ (2/5%)، فیتول (3/4%)، ژرماکرین دی (4/3%)، سیس– وربنول (2/3%)‌‌، ترپینولن (8/2%)، بتا – کاریوفیلن (7/2%) و ای– بتا فارنسن (6/2%) و در نمونه کوه سرخ کاشمر: بتا – کاریوفیلن (12%)، ژرماکرین دی (1/8%)، اسپاتولنول (4/6%) و اکسید کاریوفیلن (3/7%) و در نمونه طرقبه: بتا- کاریوفیلن (8/19%) ، ای– بتا فارنسن‌ (9/7%) ، متیل چاویکول (5/7%) و ژرماکرین دی‌‌ (8/2%) بود. نتایج نشان داد بیشترین مقدار فنل کل (mg/g 107) در ناحیه کوه‌سرخ و کمترین مقدار (mg/g 101) آن در ناحیه طرقبه به دست آمد. مقدار سزکوئیدترپن و مونوترپن‌های اکسیژنه در منطقه کوه‌سرخ کاشمر به ترتیب 32 و 3/17 درصد بود که نسبت به دو منطقه دیگر بیشتر بود. درصد کل ترکیبات عمده اسانس در هر سه منطقه در یک دامنه 8/95 تا 9/97 درصد قرار داشت. این یافته‌ها نشان می‌دهند که ارتفاعات بالاتر می‌توانند کیفیت دارویی کلپوره را از طریق افزایش ترکیبات زیست‌فعال بهبود بخشند و اطلاعات ارزشمندی برای بهینه‌سازی استراتژی‌های کشت این گیاه ارائه ‌دهند.