فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهبامیه (Abelmoschus esculentus) گیاه دارویی مهم متعلق به خانواده پنیرکیان (Malvaceae) است. در فروردین‌ماه سال 1402، علایم پیچیدگی، خمیدگی یا چروکیدگی کپسول میوه، ناهنجاری‌های رشدی، کوتاه شدن میانگره‌ها، کوتولگی و جارویی‌شدن شاخه‌ها در گیاهان کشت‌شده در گلخانه‌های شهرستان چناران استان خراسان‌رضوی مشاهده شدند. جهت اطمینان از بیماری‌زایی و جداسازی عامل بیماری، انتقال بیمارگر از بامیه به بوته‌های بذری پروانش (Catharanthus roseus)، به کمک گیاه انگل سس (Cuscuta campestris) در گلخانه صورت گرفت. این گیاهان بعد از یک‌ماه علایم فیلودی را نشان دادند. جهت شناسایی عامل بیماری، استخراج دی.ان.ای (DNA)، از رگبرگ‌های میانی و دمبرگ پنج گیاه بامیه بیمار و سه گیاه سالم (شاهد منفی) با روش (CTAB) انجام شد. واکنش‌های زنجیره‌ای پلیمراز (PCR) مستقیم و آشیانه‌ای به ترتیب با استفاده از جفت آغازگرهای عمومی، P1/P7 و R16F2n/R16R2 انجام شدند. قطعات تکثیرشده با اندازه مورد انتظار، از محصولات PCR هر پنج گیاه بیمار به‌دست آمدند. تجزیه و تحلیل‌های فیلوژنتیک و چند شکلی طولی قطعات برشی مجازی (Virtual RFLP) بـا استفاده از برنامه iPhyClassifier و در شرایط آزمایشگاهی با آنزیم‌های برشی نشان دادند که فیتوپلاسمای مرتبط با بیماری غلاف پیچ‌خورده بامیه بیشترین شباهت را با Candidatus phytoplasma trifolii متعلق به گروه افژولش شبدر (Clover proliferation group, 16SrVI-A) دارد (شماره دسترسی OR784662). این تحقیق که داده‌های تکمیلی نسبت به گزارش اولیه چاپ شده از آن را ارائه کرد، نه تنها نشان‌دهنده گسترش دامنه میزبانی فیتوپلاسماها در ایران است، بلکه ضرورت پژوهش‌های بیشتر برای شناسایی سایر میزبان‌ها و تعیین دقیق پراکنش این فیتوپلاسماها در دیگر نقاط کشور را به‌خوبی روشن می‌کند.