شناخت عوامل محیطی مؤثر بر پراکنش، رشد و کیفیت تولید گونه دارویی شیرین‌بیان (Glycyrrhiza glabra) در مراتع طالقان میانی، استان البرز

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری علوم مرتع، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری علوم مرتع، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانش‌آموخته دکتری علوم مرتع، موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22092/mpt.2025.370336.1197
چکیده

رشد و پراکنش گیاهان در زیست‌بوم‌های مختلف جهان تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل محیطی قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی روابط بوم‌شناختی گونه دارویی شیرین‌بیان (Glycyrrhiza glabra) و شناسایی مهم‌ترین عوامل محیطی مؤثر بر پراکنش و رشد آن در مراتع طالقان میانی استان البرز انجام شد. داده‌های پوشش گیاهی، ویژگی‌های گیاهی و عوامل محیطی از طریق نمونه‌برداری میدانی با استفاده از روش حداقل سطح و استقرار ۴۰ قطعه نمونه در امتداد چهار ترانسکت ۱۰۰ متری گردآوری شد. ویژگی‌هایی نظیر درصد پوشش تاجی، تعداد پایه‌ها، ارتفاع و قطر گیاه ثبت، و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک (شامل بافت، pH، ماده آلی، نیتروژن و آهک) اندازه‌گیری گردید. تحلیل‌ها با استفاده از روش‌های  TWINSPANو PCA انجام شد. نتایج نشان داد که عوامل کلیدی شامل شیب (۲۰ تا ۴۰ درصد)، ارتفاع از سطح دریا (۲۳۰۰ تا ۲۵۰۰ متر)، مقدار ماده آلی، نیتروژن و بافت خاک لوم شنی با آهک کم، بیشترین تأثیر را بر پراکنش و رشد این گونه دارند. این مطالعه نشان داد که شرایط بهینه برای دستیابی به حداکثر رشد شامل خاک‌های حاصلخیز با ویژگی‌های ذکرشده است.