مؤلفه های شناختی خودکنترلی در روایات امام رضا(علیه السلام) با روش تحلیل محتوا

نویسندگان

1 دانشیارگروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه شاهد

2 کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه شاهد

3 دانشیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم واحد تهران

doi
10.22034/farzv.2021.125761
چکیده

خودکنترلی توانایی فرد در کنترل ارادی فرایندهای درونی و برون‌دادهای رفتاری است و معیار سنجش کنترل نفس، انطباق با موازین شرع و آموزه‌های الهی است. هدف از این پژوهش، شناسایی و تحلیل مولفه‌های شناختی خودکنترلی در کلام  امام‌ رضا (ع) و تعیین میزان توجه به آن است. روش تحقیق توصیفی‌تحلیلی از نوع تحلیل محتواست و واحد تحلیل، مضمون روایت و جامعه پژوهش روایات امام رضا (ع) در کتاب مسندالرضا(ع) است. یافته‌های تحقیق نشان می دهد که مولفة شناختی خودکنترلی در کلام امام‌رضا(ع) در بر گیرنده ۹۲ مضمون روایت و ۳۰ درصد از مجموع روایات رضوی است. مؤلفه شناختیِ «خودکنترلی» شامل آگاهی از زمینه­های تحقق خودکنترلی، آشنایی با عوامل ایجاد خودکنترلی، آشنایی با آثار خودکنترلی و شناخت موانع خودکنترلی است. نتیجه آن که بُعد شناختی خود کنترلی علاوه بر تأثیر بر بعد عاطفی و رفتاری به رشد آگاهی­ها و اعتلای مهارت­های عقلانی، تحلیل وتفکر در کنترل نفس و در نهایت سعادت بشر منجر می‌شود.