برهمکنش سوپر جاذب‌ پلیمری در شرایط تنش کم آبی بر ساختار بیوفیزیکی، بیوشیمیایی و صفات اکوفیزیولوژیکی گیاه دارویی نازبو ( . Ocimum basilicum L)

نویسندگان

1 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تربت‎ حیدریه

doi
10.22092/mpt.2025.371232.1206
چکیده

نازبو (Ocimum basilicum) یک گیاه یک‌ساله، دارویی و معطر که تنش‌های محیطی از جمله کم آبی، شوری و سرما می‌تواند رشد و نمو آن را مختل کند. لذا در این پژوهش برهمکنش سوپر جاذب پلیمری در شرایط تنش آبی بر خصوصیات رشد و نمو این گیاه دارویی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌ کامل تصادفی اجرا شد. سطوح سوپر جاذب پلیمری شامل صفر، 75، 150 و 225 کیلوگرم در هکتار و شرایط آبیاری در سه سطح 100 درصد (بدون تنش)، 75 درصد (تنش متوسط) و 50 درصد ظرفیت زراعی (تنش سنگین) در نظر گرفته شد. بر اساس نتایج، ارتفاع و تعداد گل‌‌‎آذین، تعداد، سطح و وزن برگ در بین شاهد و تیمارهای سوپر جاذب تفاوت آماری وجود نداشت (0.05≥p). بالاترین شاخص­های اکوفیزیولوژیکی مانند نسبت سطح برگ (LAR) و نسبت وزن برگ (LWR) در تیمار 150 کیلوگرم سوپر جاذب (تنش سنگین) بدست آمد (به ترتیب 079/6 میلی­مترمربع در میلی­گرم و 367/0). کمترین مقدار غلظت پرولین و قندهای محلول نیز به ترتیب در شاهد (بدون تنش) و تیمار 225 کیلوگرم سوپر جاذب (بدون تنش) ثبت شد (به ترتیب 55/2 میکرومولار در 100 گرم برگ تازه و 26/56 میکرو لیتر). بر اساس نتایج بدست آمده هرچند سوپر جاذب پلیمری بر خصوصیات بیوفیزیکی نازبو موثر بود ولی به هنگام تنش کم­آبی شدید کارایی قابل توجهی نداشت. از سویی دیگر، ماندگاری این مواد در خاک ممکن است، مشکلاتی در عملیات خاک­ورزی و کشت مجدد محصول ایجاد کند. لذا کاربرد آن برای گیاهان یکساله و بخصوص گیاهان دارویی احتیاج به تحقیقات موردی دارد.