برهمکنش سوپر جاذب پلیمری در شرایط تنش کم آبی بر ساختار بیوفیزیکی، بیوشیمیایی و صفات اکوفیزیولوژیکی گیاه دارویی نازبو ( . Ocimum basilicum L)
نویسندگان
1 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تربت حیدریه
doi
10.22092/mpt.2025.371232.1206چکیده
نازبو (Ocimum basilicum) یک گیاه یکساله، دارویی و معطر که تنشهای محیطی از جمله کم آبی، شوری و سرما میتواند رشد و نمو آن را مختل کند. لذا در این پژوهش برهمکنش سوپر جاذب پلیمری در شرایط تنش آبی بر خصوصیات رشد و نمو این گیاه دارویی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی اجرا شد. سطوح سوپر جاذب پلیمری شامل صفر، 75، 150 و 225 کیلوگرم در هکتار و شرایط آبیاری در سه سطح 100 درصد (بدون تنش)، 75 درصد (تنش متوسط) و 50 درصد ظرفیت زراعی (تنش سنگین) در نظر گرفته شد. بر اساس نتایج، ارتفاع و تعداد گلآذین، تعداد، سطح و وزن برگ در بین شاهد و تیمارهای سوپر جاذب تفاوت آماری وجود نداشت (0.05≥p). بالاترین شاخصهای اکوفیزیولوژیکی مانند نسبت سطح برگ (LAR) و نسبت وزن برگ (LWR) در تیمار 150 کیلوگرم سوپر جاذب (تنش سنگین) بدست آمد (به ترتیب 079/6 میلیمترمربع در میلیگرم و 367/0). کمترین مقدار غلظت پرولین و قندهای محلول نیز به ترتیب در شاهد (بدون تنش) و تیمار 225 کیلوگرم سوپر جاذب (بدون تنش) ثبت شد (به ترتیب 55/2 میکرومولار در 100 گرم برگ تازه و 26/56 میکرو لیتر). بر اساس نتایج بدست آمده هرچند سوپر جاذب پلیمری بر خصوصیات بیوفیزیکی نازبو موثر بود ولی به هنگام تنش کمآبی شدید کارایی قابل توجهی نداشت. از سویی دیگر، ماندگاری این مواد در خاک ممکن است، مشکلاتی در عملیات خاکورزی و کشت مجدد محصول ایجاد کند. لذا کاربرد آن برای گیاهان یکساله و بخصوص گیاهان دارویی احتیاج به تحقیقات موردی دارد.