فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اطلاعات در باره ارزیابی آلودگی خاک و کاربرد عصاره­گیرهای مناسب برای تعیین مقادیر قابل استفاده گیاه از فلزات سنگین در خاک­های آهکی و شور کشور محدود است. از این رو، این پژوهش با هدف بررسی تأثیر شوری و مقایسه عصاره­گیرهای EDTA pH 4.65، EDTA pH 8.6 و DTPA pH 7.3 در تعیین مقادیر قابل استفادهگیاه از فلزات سنگین شامل مس، کادمیم، سرب و نیکل در خاک­های آهکی و شور استان خوزستان انجام شد. تعداد 63 نمونه خاک از اراضی زیر کشت گندم در این استان جمع‌آوری و در آنها گیاه گندم در شرایط گلخانه و با استفاده از طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار کشت شد. با توجه به محدودیت شوری خاک­ها، آبشویی متوالی به میزان دو برابر تخلل در هر خاک انجام شد. مقادیر قابل استفاده گیاه از مس، کادمیم، سرب و نیکل در خاک­ها با عصاره­گیرهای مذکور قبل و بعد از آبشویی اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد که عصاره‌گیر DTPA pH 7.3 کمترین مقادیر و EDTA pH 4.65 بیشترین مقادیر عناصر سنگین را استخراج نمودند. کاهش شوری بر اساس نوع فلز و عصاره­گیر تأثیر متفاوتی بر استخراج فلزات سنگین مس، نیکل، کادمیم و سرب داشت و غلظت­های استخراج شده عناصر از روند یکنواختی تبعیت ننمودند. همبستگی مثبت معنی­داری بین مس استخراج شده با هر سه عصاره­گیر و غلظت مس گیاه وجود داشت. این همبستگی برای عصاره‌گیر DTPA pH 7.3 (32/0= r، 01/0P ≤ ) بیشتر از عصاره­گیرهای EDTA pH 4.65 (27/0= r، 05/0P ≤) EDTA pH 8.6 (25/0= r، 05/0P ≤) بود. برای عناصر کادمیم و سرب تنها با عصاره­گیر DTPA همبستگی مثبت و معنی­داری (به­ترتیب 33/0= r، 01/0P ≤ و 28/0=r، 05/0P ≤) به‌دست آمد. برای نیکل با هیچ یک از عصاره­گیرها همبستگی معنی­داری مشاهده نشد. بر اساس نتایج، به نظر می‌رسد عصاره­گیر DTPA را می­توان به­عنوان مناسب‌ترین عصاره­گیر برای تعیین مس قابل استفاده گندم در خاک­های آهکی و شور خوزستان معرفی کرد. اما، با در نظر گرفتن شوری خاک، آبشویی مورد نیاز، و همبستگی ضعیف کادمیم، سرب و نیکل با عصاره گیرهای این مطالعه، ارزیابی آنها نیازمند انجام مطالعات تکمیلی است.