تعیین جایگاه حفاظتی گونه های گیاهی انحصاری و نادر دارویی خانواده آفتابگردان (Asteraceae) در استان خراسان رضوی

نویسندگان

1 گروه گیاهشناسی، بخش جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی خراسان رضوی

doi
10.22092/mpt.2025.367661.1174
چکیده

در حال حاضربحران تنوع زیستی، باعث اهمیت بیشتر اولویت های حفاظتی شده است و در خصوص اکوسیستم های گیاهی، نادر بودن و انحصاری بودن از مهمترین معیارهای تعیین اولویت های حفاظت هستند. هدف از تحقیق حاضر، تعیین جایگاه حفاظتی گونه های انحصاری و نادر دارویی خانواده بزرگ آفتابگردان، در استان پهناور خراسان رضوی است. جمعیتهای گونه ها ی دارویی Achillea pachycephala، Artemisia khorassanica، Cousinia verbascifolia، Echinops heteromorphus، Echinops leiopoliceraoides، Echinops khorassanius، Echinops procerus، Echinops sabzevarensis و Tanacetum khorassanicum مطابق با شیوه نامه اتحادیه حفاظت از طبیعت، مطالعه و بررسی شد. سطح تحت اشغال هر گونه (AOO/ Area of Occurrence) توسط پیمایش صحرایی بدست آمد و میزان حضور (EOO/ Extent of Occurrence) هر گونه در محدوده انتشار آن با استفاده از نرم افزار ژئوکت محاسبه شد. وضعیت تجدید حیات و کیفیت رویشگاه رصد شد. نتایج نشان داد که جایگاه حفاظتی تمام گونه های دارویی بر اساس معیارهای میزان حضور و سطح تحت اشغال در بحران انقراض(CR/Endangered Criticaly) قرار گرفت. روند تخریب اغلب رویشگا ها زیاد بود و جاده سازی و در ادامه کشاورزی، ساخت و ساز و معدن کاوی به ترتیب ار مهمترین، عوامل تخریب رویشگاه ها برآورد شد. اعلام رویشگا ههای حفاظت شده توسط سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور، حفاظت خارج از رویشگاه در با غها ی گیا هشناسی و بانک ژن منابع طبیعی ایران برای جلوگیری از انقراض باید در برنامه کار حفاظت از این گونه ها ی انحصاری ارزشمند قرار گیرد.