فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: کشور ایران دارای بیش از 30 میلیون اصله درخت خرما در 216000 هکتار است که 900000 تن محصول خرما تولید می کند. استان بوشهر یکی از خاستگاه های اصلی خرما و یکی از تولیدکنندگان خرما در جنوب ایران است. با توجه به اهمیت خرما در استان بوشهر این مطالعه با هدف بررسی الگوی تغییرات مکانی ویژگی­های خاک سطحی و عمقی و اثر آن­ بر عملکرد خرما انجام شده است.  مواد و روش‌ها: این تحقیق در منطقه‌ای به مساحت 39000 هکتار در منطقه شبانکاره واقع در استان بوشهر در جنوب ایران با باغ‌های خرمای قدیمی و جدید انجام گردید. ابتدا مرز محدوده مورد مطالعه با تصاویر ماهواره ای به دست آمده از برنامه Google Earth تعیین شده و سپس باغ های هدف از طریق تفاوت بصری بین گسترش تاج درختان و تراکم باغ به عنوان نشانه ای برای توانایی رشد آنها انتخاب شدند. محدوده مورد مطالعه از دشت شیب دار با ارتفاع 110 متر در شمال تا شیب متوسط ​​در مرکز و دشت هموار در جنوب غربی منطقه به ترتیب با ارتفاع 50 و 15 متر گسترش یافته است. نمونه های خاک از سه لایه (0-30، 30-60 و 60-90 سانتی متر) از خاک باغ های مورد نظر گرفته شد و در آزمایشگاه مورد تجزیه قرار گرفت. ویژگی های خاک شامل بافت، pH، هدایت الکتریکی عصاره (EC)، ظرفیت تبادل کاتیونی (CEC)، کربنات کلسیم معادل (CCE)، درصد کربن آلی، عناصر پر مصرف و کم مصرف (نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آهن، منگنز، مس، روی)، گچ و درصد اشباع و همچنین عملکرد نخل خرما از سه بوته به صورت تصادفی تهیه گردید. تجزیه و تحلیل توصیفی داده های اندازه گیری شده با استفاده از نرم افزار SPSS و همچنین همبستگی آنها انجام شد. تجزیه و تحلیل زمین آماری برای ویژگی ها و عملکرد خاک توسط نرم افزار GS+ نسخه برای مطالعه تغییرات مکانی ویژگی  فیزیکی و شیمیایی خاک اندازه‌گیری شده انجام شد. سپس پهنه بندی عملکرد در نتیجه واریانس فضایی تولید مورد مطالعه توسط برآوردگر کریجینگ برای منطقه بررسی نقشه برداری شد. نتایج و بحث: رگرسیون گام به گام خطی برای خواص فیزیکی و شیمیایی خاک با عملکرد خرما در سه لایه عمقی خاک (30-0، 60-30 و 90-60 سانتی متر) محاسبه شد. R2 بدست آمده برای لایه ها به ترتیب 24/0، 89/0 و 76/0 بود. بیشترین همبستگی (89/0) مربوط به لایه دوم بود که به منطقه تغذیه ای معروف است و دارای بیشترین نسبت ریشه های اولیه و ثانویه برای جذب عناصر غذایی از محلول خاک بوده است. تنها K در معادله رگرسیون لایه اول که منطقه تنفسی نیز نامیده می شود و بیشتر ریشه های آن دارای ژئوتروپیسم منفی بوده و نقش تنفسی دارند، نقش بسزایی داشته است. بیشترین ضریب همبستگی پیرسون (61/0) برای درشت مغذی نیتروژن به دلیل تداوم تمام سال مرحله رشد رویشی در نخل خرما به دست آمد. همبستگی عملکرد با برخی از خصوصیات خاک مانند pH، گچ، EC، CCE و ماسه منفی بود. اسیدیته بیشتر خاک باعث تثبیت ریز مغذی ها می شود. گچ و EC بیشتر در خاک به فشار اسمزی بالا تمایل دارد که جذب آب ریشه را مختل می کند. شن و ماسه قابلیت آب کمتری دارد و درصد بالای آن در خاک باعث تنش آبی برای گیاهان می شود. نتیجه‌گیری: بخش‌های زیادی از ایران به دلیل تغییرات اقلیمی و همچنین تحمل بالای درخت خرما به تنش‌های محیطی از جمله خشکی و شرایط شوری، انتظار می‌رود در آینده به سمت کشت درخت خرما سوق داده شوند.. دستیابی به اطلاعات صحیح در مورد ویژگی ها خاک که می تواند بر عملکرد درخت خرما تأثیر بگذارد بسیار مهم است تا میزان کمبود یا مازاد این خواص را در منطقه برای بهبود مدیریت کشت مشخص کنیم. نیتروژن برای درخت خرما به ویژه در مناطق نیمه خشک و خشک از پتاسیم و فسفر اهمیت بیشتری دارد. لایه خاک بین 30 تا 60 سانتی متر بهترین عمق برای کوددهی به خوبی است. نقشه پهنه بندی عملکرد خشکی منطقه بهترین قسمت ها را برای کشت خرما نشان داد که برای سایر محیط های مشابه قابل استفاده است.