فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای (PAHs) آلاینده‌های فراگیر با قابلیت ناهنجاری‌زایی، جهش‌زایی و سرطان‌زایی هستند که وجود آن‌ها در محیط و یا قرار گرفتن در معرض آن‌ها می‌تواند خطرات بالقوه‌ای را برای محیط‌زیست و سلامت انسان بدنبال داشته باشد. بنابراین، این مطالعه با هدف شناسایی، تعیین مقادیر و ارزیابی خطر بوم‌شناختی PAHها در نمونه‌های خاک سطحی در مجاورت مجتمع پردازش و بازیافت آرادکوه تهران در سال 1399 انجام شد. بدین منظور، 30 نمونه خاک سطحی از 10 ایستگاه نمونه‌برداری در مجاورت مجتمع آرادکوه جمع‌آوری شد. پس از استخراج آنالیت‌ها، از روش کروماتوگرافی گازی-طیف‌سنجی جرمی (GC-MS) برای شناسایی و تعیین محتوی ترکیبات PAH در نمونه‌ها استفاده شد. نتایج نشان داد که، مجموع غلظت 16 هیدروکربن آروماتیک شناسایی شده از 863 تا 1384 میکروگرم در کیلوگرم با میانگین 1123 میکروگرم در کیلوگرم متغیر بود. از طرفی، ترکیبات کرایسن و بنزو (جی،اچ،آی) پریلندر نمونه‌های خاک "فاقد خطر بوم‌شناختی" و سایر ترکیبات واجد "خطر بوم‌شناختی متوسط" بودند. از طرفی، با توجه به مقادیر محاسبه شده  RQ∑PAHs(MPCsکه برای همه ایستگاه‌های نمونه‌برداری کوچک‌تر از 800 بود، نتیجه گرفته شد که خطر بوم‌شناختی مربوط به مجموع مقادیر 16 ترکیب PAHنمونه‌های خاک در همه ایستگاه‌ها در دسته "خطر متوسط 2" بود. نتایج مقایسه میانگین مقادیر ترکیبات PAH شناسایی شده در نمونه‌ها با بیشینه رواداری (MAC) سازمان حفاظت محیط‌زیست ایران نشان داد که بجز در مورد ترکیباتبنزو (آلفا) آنتراسن (B(a)A) و بنزو (جی،اچ،آی) پریلن (B(ghi)p )، میانگین غلظت سایر ترکیبات PAH کوچک‌تر از حد مجاز بوده است. علاوه بر این، میانگین محتوی همه ترکیبات PAH شناسایی شده در نمونه‌های خاک سطحی منطقه مورد مطالعه از بیشینه رواداری وزارت بهداشت آلمان کوچک‌تر بود. به طور کلی، با توجه به مخاطرات هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای بر سلامت محیط و انسان، نسبت به شناسایی، تعیین محتوی، منشاء‌یابی و نظارت منظم و دوره‌ای این ترکیبات در محیط و کنترل منابع تولید آن‌ها به منظور حفظ سلامت شهروندان توصیه می‌شود.