فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توسعه شهرها از پدیده‌های مهم اقتصادی و اجتماعی است که تأثیرات زیادی بر عملکردهای سامانه ­های اکولوژیکی به‌جا می‌گذارد. امروزه رشد سریع شهرها و تسلط بیشتر بر محیط زیست، سبب شده تا تغییرات محیطی سریع تر و گسترده تر از قبل به وقوع بپیوندد . از این ‌رو بررسی و تحلیل الگوی توسعه شهرها با استفاده از فنون سنجش‌از دور و متریک­های سیمای سرزمین نقش مهمی در مدیریت و برنامه‌ریزی شهرها و کاهش تخریب محیط‌زیست دارند. پژوهش حاضر نیز در این راستا به بررسی الگوهای رشد و توسعه شهر مراغه و اراضی پیرامونی آن پرداخته است تا راهکارهای اصلاحی برای بهبود فرآیندهای اکولوژیکی آن ارائه دهد. در همین زمینه، در ابتدا نقشه­ های کاربری اراضی برای سال­ های 1986، 1996، 2006، 2016 با استفاده از تصاویر ماهواره­ای لندست تهیه و در ادامه به منظور تحلیل تغییرات کاربری اراضی از نرم افزار ENVI 5.3 و Arc Map و برای تحلیل متریک­ های سیمای سرزمین از نرم­افزار FRAGSTATS و برای تعیین پراکندگی شهری از روش هلدرن استفاده شده است. نتایج حاصل از مدل هلدرن بیانگر این است که در فاصله سال­های 1986 تا 2016 فقط 34 درصد از رشد شهر مراغه ناشی از افزایش رشد جمعیت بوده و 66 درصد مربوط به عوامل رشد فیزیکی و خزش شهری بوده است. در این راستا، روند تغییرات متریک‌ها نیز در دوره ­های زمانی مختلف دلالت بر تضعیف یکپارچگی در کاربری­ ها،کاهش رشد درونی و افزایش خزش شهر مراغه بوده است؛ بنابراین نتایج تحقیق نشانگر انست که الگوی رشد شهر مراغه در دهه های اخیر از الگوی رشدی پراکنده و افقی ناموزون با تخریب زمین‌های باغی و حاصلخیز کشاورزی و جایگزین شدن آن‌ها با بافت محله­ های پراکنده و نامنسجم شهری و روستایی تبعیت نموده است.