مقایسه فعالیت نماتد‌کشی برخی از اسانس‌ها، متابولیت‌ Pochonia chlamydospora و متام سدیم روی نماتد Aphelenchoides besseyi در شرایط آزمایشگاهی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد بیماری‌شناسی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 استاد گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز ،تبریز، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد بیماری‌شناسی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 دانشیار، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

5 استاد، گروه اکوفیزیولوژی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

doi
10.22092/mpt.2024.366826.1167
چکیده

نماتد شاخ و برگ و جوانه Aphelenchoides besseyi باعث بیماری کوتولگی تابستانه توت‌فرنگی می‌شود و بسیاری از میزبان‌های گیاهی از ‌جمله برنج، پیاز، سیر، ذرت شیرین، سیب‌زمینی شیرین و سویا و همچنین تعدادی از گیاهان زینتی پیازدار را مبتلا می‌کند. رویکردهای مدیریتی نماتد‌های انگل گیاهی بیشتر مبتنی بر تناوب زراعی، ارقام مقاوم، اندام‏های تکثیری و بذر عاری از نماتد و سموم شیمیایی است. با توجه به اثرات نامطلوب و خطرناک نماتدکش‏های شیمیایی برای انسان و محیط‏زیست، جست‌و‌جو و استفاده از روش‏های جایگزین ایمن ضروری است. در این مطالعه اثر فعالیت نماتدکشی اسانس‌های بذر رازیانه(Foeniculum vulgare)، آنیسون(Pimpinella anisum)، زنیان(Carum copticum) و گیاهان خشک شده آویشن(Thymus vulgaris) و نعناع(Mentha spicata)، متابولیت‌های فرار Pochonia chlamydospora مورد بررسی قرار گرفت. و متام سدیم به عنوان نماتدکش و شاهد مثبت در برابر نماتد در شرایط آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور، نماتد‌ روی محیط کشت PDA حاوی قارچAlternaria alternata تکثیر شد. آزمایش‌های زیست‌سنجی‌ در چهار تکرار و با نه تیمار با استفاده از نماتد‌های 15 روزه انجام شد و مرگ‌و‌میر نماتد‌های بالغ پس از فواصل 24 و 48 ساعت ثبت شد. پس از 24 ساعت مقادیر LC50 برای اسانس‏های رازیانه، آنیسون، زنیان و آویشن به‏ترتیب 1846، 1512، 3715 و 17550 و برای متام‌سدیم 425/17 تعیین شد. همچنین مقادیر LC90به ترتیب 2466، 2872، 5586، 32990 و برای متام سدیم 114/33 محاسبه شد.