بررسی عملکرد و ارزش اقتصادی کتیرای حاصل از گون سفید (Astragalus gossypinus Fscherin) بر معیشت پایدار در مراتع ییلاقی استان گلستان

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع‌طبیعی خراسان‌رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد. ایران

2 2استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات جنگل‌ها و مراتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش

3 3دانش‌آموخته کارشناسی ارشد علوم و مهندسی مرتع- گیاهان دارویی و صنعتی، دانشگاه تربت حیدریه، مشهد. ایران

doi
10.22092/mpt.2024.364350.1138
چکیده

کشور ایران دارای عرصه‌های طبیعی با گیاهان دارویی متنوع و منحصر ‌به‌فرد با ارزش اقتصادی بالا می‌باشد که به‌رغم وجود قابلیت‌های فراوان در زمینه تولید گونه‌های ‌داروئی نظیر گون‌سفید، به ‌دلیل عدم مدیریت و بهره‌برداری اصولی از صمغ کتیرای استحصالی، سبب نابودی این گونه و بروز برخی مشکلات اقتصادیشده است.این پژوهش به‌منظور بررسی عملکرد و ارزش اقتصادی کتیرای حاصل از گون سفید (Astragalus gossypinus Fscherin)در مراتع ییلاقی استان گلستان بر معیشت پایدار انجام شد.نمونه‌برداری به صورت تصادفی-سیستماتیک در طولسه ترانسکت 300 متری ودر طول هر ترانسکت 10 پلات یک مترمربعیانجام شد. برای برآورد تراکم گونه‌های قابل بهره‌برداری، در هر تیپ گیاهی 10 پلات 4 مترمربعی مستقر و تعداد پایه‌های قابل بهره‌برداری تشخیص و درصد قابل بهره‌برداری گونه گون‌کتیرایی مشخص شد.مقدارکتیرا تولیدی هر پایه بطور متوسط 50 گرم برآورد گردید. جهت تعیین ارزش اقتصادی از روش قیمت بازاراستفاده شد.نتایج نشان داد بیشترین تراکم پایه قابل بهره‌برداری در تیپ گیاهی Ju. polycarpus-On. cornuta- St. barbata با 6882750 پایه و کمترین تراکم در تیپ گیاهی Ar. aucheri-St. Barbata با 665528 پایه بوده است. از مقدار کل کتیرای قابل بهره‌برداری (9/729944 کیلوگرم)،مقدار کل کتیرا قابل بهره‌برداری با 10%افت به میزان 4/72994کیلوگرم وکل ارزش اقتصادی حاصل از کتیرا در سال به مبلغ547458000000 ریال محاسبه شد.باتوجه به میزان قابل توجه ارزش اقتصادی تولید کتیرا در مراتع مورد بررسی، مدیریتگون سفیدباید به‌گونه‌ای باشد تا در زمینه بهره‌برداری چند منظوره بتواند راهکاری برای افزایش درآمد اقتصادی باشد