فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: تولید پایدار و بدون تخریب محیط زیست، برای مصرف‌کنندگانی که در مورد محیط‌زیست آگاهی دارند حائز ارزش است و با ایجاد مطلوبیت بالاتر تمایل به پرداخت را افزایش می‌دهد. بنابراین بررسی میزان تمایل به پرداخت مصرف‌کنندگان و تحلیل رفتار آنان برای این گروه از محصولات، نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعه موفق بازار و حرکت به سمت تولید پایدار این محصولات دارد. بنابراین هدف از این پژوهش برآورد تمایل به پرداخت مازاد مصرف‌کنندگان برای سیب‌زمینی با نشان ملی ارگانیک نسبت به سیب‌زمینی معمولی با لحاظ ویژگی­های دموگرافیک و با تأکید بر نگرش زیست محیطی و سبک زندگی افراد در نظر گرفته شد.مواد و روش‌ها: ارزش‌گذاری مشروط یکی از مهم‌ترین روش‌های ارزش‌گذاری بر اساس ترجیحات بیان شده است که در آن تمایل مصرف‌کنندگان به پرداخت برای یک محصول جدید از طریق ایجاد یک بازار فرضی برآورد می‌شود.  با توجه به این‌که سیب‌زمینی با برچسب ملی ارگانیک یک کالای فرضی است که بازاری برای آن وجود ندارد، برای برآورد تمایل به پرداخت مازاد مصرف‌کنندگان، از روش ارزش‌گذاری مشروط بر اساس پرسشنامه انتخاب دوگانه دو طرفه استفاده شد.  تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل رگرسیون فاصله‌ای انجام شد. داده‌های مورد نیاز با تکمیل پرسش‌نامه از شهروندان شیرازی با حجم نمونه 384 نفر در تیر و مرداد 1401 جمع‌آوری شد.نتایج و بحث: نتایج نشان داد، ویژگی‌های اقتصادی- اجتماعی مصرف‌کنندگان از جمله سن، سطح تحصیلات، مخارج ماهانه خانوار و همچنین شاخص‌های سبک زندگی و نگرش زیست‌محیطی افراد از عوامل مؤثر بر تمایل به پرداخت مازاد مصرف‌کنندگان برای سیب‌زمینی با نشان ملی ارگانیک هستند. متغیرهای جنسیت و مخارج ماهانه مصرف سیب‌زمینی خانوار تأثیر معنی‌داری بر تمایل به پرداخت مازاد برای سیب‌زمینی با نشان ملی ارگانیک نداشتند. شاخص‌های سبک زندگی و نگرش محیطی در سطح 1 درصد با علامت مثبت معنی‌دار شدند. تأثیر مثبت و معنی‌دار این دو شاخص بیانگر این واقعیت است که مصرف‌کنندگانی که درک مثبتی نسبت به رابطه بین تولید سیب‌زمینی با نشان ملی ارگانیک و کاهش مشکلات زیست محیطی دارند و همچنین معتقد به تأثیر مصرف سیب‌زمینی با نشان ملی ارگانیک بر کیفیت و سلامت زندگی خود هستند، حاضر به پرداخت مبلغ اضافه برای خرید سیب‌زمینی با نشان ملی ارگانیک نسب به نوع معمولی آن هستند. بیش‌‍‌ترین میانگین تمایل به پرداخت مازاد مربوط به مصرف‌کنندگان دارای تحصیلات دانشگاهی و بالاترین شاخص‌های سبک زندگی و نگرش زیست‌محیطی بود که معادل 207763 ریال برای هر کیلوگرم سیب‌زمینی با برچسب ملی ارگانیک برآورد شد. در طرف مقابل خانواده‌هایی که سرپرست آن‌ها فاقد تحصیلات دانشگاهی بوده و دارای پایین‌ترین مقادیر شاخص‌های سبک زندگی و نگرش زیست محیطی بودند، کم‌ترین تمایل به پرداخت مازاد معادل 261 ریال به ازای هر کیلوگرم سیب زمینی با نشان ملی ارگانیک را به خود اختصاص دادند. متوسط تمایل به پرداخت مازاد مصرف‌کنندگانی که بالاترین شاخص‌های سبک زندگی و نگرش زیست‌محیطی را به خود اختصاص دادند به ترتیب برای افراد با تحصیلات دانشگاهی و بدون تحصیلات دانشگاهی معادل 207763 و 76157 ریال برای هر کیلوگرم سیب‌زمینی با نشان ملی  ارگانیک بدست آمد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که نگرانی‌ها در مورد رژیم غذایی سالم و تخریب محیط‌زیست از عوامل مهمی هستند که تمایل به پرداخت مازاد مصرف‌کنندگان برای خرید سیب‌زمینی با برچسب ملی ارگانیک را افزایش می‌دهند. از آنجایی که نتایج مطالعه با فرض قابل اعتماد بودن نشان ملی ارگانیک بدست آمده، بنابراین توسعه برچسب‌های استاندارد مواد غذایی به شرط ایجاد اعتماد در میان مصرف کنندگان، می‌تواند منجر به توسعه بازار محصولات ارگانیک و در نتیجه بهره­مندی تولیدکنندگان از آن گردد. همچنین، براساس نتایج، درآمد خانواده نقش محدودکننده‌ای بر تمایل به پرداخت مازاد برای سیب زمینی ارگانیک دارد. بنابراین توصیه می‌شود دولت در راستای ارتقای سلامت جامعه از خانواده‌های کم درآمد برای تهیه غذاهای سالم و ارگانیک حمایت کند.