فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: فرم پذیری، شفافیت، سبکی و ارزان بودن مواد پلاستیکی موجب استفاده گسترده آنها در صنعت بسته‌بندی مواد غذایی گردیده است. اما تجزیه‌ناپذیر بودن این مواد در طبیعت همراه با انباشت آنها نگرانی‌هایی زیادی را به وجود آورده است. با توجه به نگرانی‌هایی که در خصوص وضعیت محیط‌زیست وجود دارد تاثیر آن بر رفتار خرید افراد کمتر در کشور مورد بررسی قرار گرفته است. یافته های تجربی ارتباط بین سطح آگاهی خریداران و رفتار آن ها را به صورت قطعی مورد تأیید قرار نمی‌دهند. هدف از مطالعه حاضر تعیین عوامل مؤثر بر سطح نگرانی خانوارها از مصرف مواد بسته‌بندی پایدار از قبیل بطری‌های آب معدنی می‌باشد. مواد و روش‌ها: به طور کلی متغیرهایی از قبیل سطح آگاهی و سطح نگرانی در مورد شرایط محیط‌زیستی جزء متغیرهای کیفی می‌باشد که پژوهشگران از طریق روش های نظرسنجی یا رفتارسنجی آنها را پیمایش می‌کنند. لذا در این مطالعه، سطح اطلاعات افراد درباره مصرف مواد بسته‌بندی پایدار از قبیل بطری‌های آب معدنی از طریق سؤالاتی سنجیده شد. متغیر سطح نگرانی نیز از طریق میزان تمایل به پرداخت بیشتر برای استفاده از بطری‌های تجزیه‌پذیر اندازه‌گیری شد. از آنجا که هر دو متغیر فاقد واحد اندازه‌گیری می‌باشند از مدل لاجیت ترتیبی برای برآورد آنها در تحلیل استفاده گردید. داده‌های مورد نیاز پژوهش از طریق پیمایش میدانی و ابزار پرسشنامه جمع‌آوری گردید. نمونه آماری پژوهش 148 خانوار مصرف‌کننده آب معدنی در شهرستان ساری بودند.نتایج و بحث: در این پژوهش بر اساس سطح تمایل به پرداخت بیشتر، افراد به چهار گروه تقسیم شدند: گروه اول افراد بی‌تفاوت می‌باشند که حاضر به پرداخت هیچ وجه اضافی برای بطری‌های تجزیه‌پذیر نبودند؛ گروه دوم کمی‌نگران که در صورت دسترسی به مواد تجزیه‌پذیر و عدم تبعیض قیمت آن را جایگزین می‌نمایند. گروه سوم نگران که تا 10 درصد هزینه بیشتر حاضر به پرداخت هستند و گروه چهارم افراد به شدت نگران بودند که حاضر به پرداخت هزینه‌های بیشتری برای جلوگیری از آلودگی محیط‌زیست هستند. نتایج پژوهش نشان داد تنها حدود 22 درصد از پاسخگویان از انباشت بطری‌های آب و خسارت در محیط‌زیست نگرانی نداشتند و حدود یک سوم آنها اطلاعات خوبی از مشکل آلودگی مواد پلاستیکی داشتند. همچنین نتایج نشان داد که متغیرهای بُعد خانوار، وضعیت تأهل و سطح آگاهی بر سطح نگرانی خانوارها در استفاده از مواد بسته‌بندی تجزیه‌پذیر اثر معنی‌دار دارد. افراد متأهل تمایل بیشتری برای استفاده از مواد تجزیه‌پذیر در بسته‌بندی داشتند. متغیر سطح تحصیلات بر سطح نگرانی خانوارها در استفاده از مواد بسته‌بندی تجزیه‌پذیر اثر معنی‌داری نداشته باشد.نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد سطح آگاهی افراد از پیامدهای بلندمدت انباشت پلاستیک در محیطزیست کم )حدود یک سوم) بوده است و نیاز به اطلاع‌رسانی بیشتر در مورد آینده آلودگی، خطرات سلامتی فردی و اجتماعی و به‌ویژه افزایش هزینه‌های بهداشت و تامین غذا در بین جامعه می‌باشد. همچنین احتمال تاثیر متغیر اطلاع‌رسانی بر سطح نگرانی از محیط‌زیست حدود  90 درصد بوده است. این نتیجه نشان می دهد محتوی اطلاعات در مورد عواقب محیطزیستی مصرف پلاستیک که از طرق مختلف منتشر می‌شود چندان ترغیب‌کننده و بازدارنده نیست. لذا پیشنهاد می‌شود با پررنگ کردن محتوی تبلیغات ضد پلاستیک، سطح نگرانی و جامعه را در مورد پیامدهای استفاده از مواد پلاستیکی افزایش داد. همچنین دوره های آموزشی بیشتری پیرامون بحران آلودگی پلاستیکی در دانشگاه‌ها، مدارس و جامعه ارائه شود تا آگاهی افراد نسبت به پیامدهای استفاده از مواد پلاستیکی افزایش یابد.