فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: امروز نظام کشت در محیط‌های کنترل‌شده بعنوان روشی پیشرفته و راهی مطمئن برای رونق کشاورزی بخصوص در مناطق کم آب محسوب می‌شود. در واقع این شیوه‌ی کشت، بطور فزاینده‌ای گسترش یافته و جایگاه مهمی در تامین امنیت غذایی کشورها و اشتغال و معرفی فناوری های نوظهور به بخش کشاورزی دارد. با توجه به گسترش روز افزون این رویکرد تولیدی برای پرورش محصولات اساسی و لزوم هدفمند کردن تحقیق و توسعه و آموزش کاربردی پشتیبان توسعه آن، این مطالعه باهدف بررسی مؤلفه‌های محیط درونی تاثیر گذار بر توسعه این نظام به اجرا درآمد. مواد و روش‌ها: این پژوهش به روش کمی، میدانی و با روش مصاحبه مبتنی بر ابزار پرسشنامه صورت گرفت. جامعه آماری آن شامل گلخانه داران سبزی و صیفی‌کار در دو استان تهران و البرز بودند در 2060 واحد گلخانه ای بودند. نمونه‌گیری به‌صورت دومرحله‌ای انجام شد. حجم نمونه نیز بر اساس فرمول دانیل و با در نظر گرفتن خطای پنج درصد تعداد 310 واحد تعیین شد. در نهایت تعداد 270 پرسشنامه در استان تهران و 50 پرسشنامه در استان البرز تکمیل شد. پس از جمع‌آوری داده‌ها، پردازش و تحلیل با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS25 و SmartPLS3 انجام شد. نتایج و بحث: یافته‌های بدست‌آمده از بخش استنباطی تحقیق نشان داد یافته­ ها نشان داد در بعد مولفه سرمایه انسانی، ویژگی‌ها و نیازهای انسانی برای توسعه نظام کشت در محیط کنترل‌شده شامل شاخص ­های دانش، مهارت، نگرش مثبت، داشتن امکانات مالی و فنی، شناخت بازار، و انگیزه‌های بالا مهم هستند. دسترسی به روش‌های مدیریتی نوین، مشاوران علمی و تخصصی و تبادل علمی با متخصصین بین‌المللی از مؤثرترین عوامل در این بخش هستند. بر اساس یافته­ ها سرمایه فنی تولیدکننده دومین مؤلفه تأثیرگذار در توسعه گلخانه‌هاست. در سطح کشور، واحدهای تولیدی از نظر فناوری در سطح ضعیف تا متوسطی قرار دارند. دسترسی به سیستم‌های نرم‌افزاری مالی نوین و فناوری‌های هوشمند مدیریتی برای این واحد ها حیاتی است. آموزش‌های ترویجی در حمایت از فناوری‌های پیشرفته ضروری است تا بهره‌وری و مدیریت این واحد­ها بهبود یابد. بر اساس نتایج سومین مؤلفه تأثیرگذار، سرمای مالی است. مشکلات مالی و نیاز به سرمایه برای کشت در محیط کنترل‌شده بیشتر از کشت متعارف است، بویژه برای کشاورزان کوچک مقیاس. دسترسی به اعتبارات بانکی، نهاده‌های ارزان، حمایت‌های بیمه‌ای و منابع مالی برای توسعه و هزینه‌های جاری حیاتی است. بنابراین بهبود دانش تولیدکنندگان درباره اقتصاد کشاورزی و بازارها و حمایت از صنوف کشاورزی برای دسترسی به فناوری‌های مناسب توصیه می‌شود تا پایداری اقتصادی و زیست‌محیطی افزایش یابد. طبق یافته ­ها آخرین مؤلفه تأثیرگذار درونی، سرمایه اجتماعی تولیدکننده است. ارتباط با ناظر فنی و کارشناسان مشاور جهاد کشاورزی بالاترین اهمیت را دارد، در حالی که حمایت کشاورزان پیشرو از تازه‌واردان این بخش اهمیت کمتری را نشان داد. باید توجه کرد این نظام جدید است و ارتباطات کلیدی آن هنوز بطور کامل شکل نگرفته‌است. بنابراین توسعه سرمایه اجتماعی برای حفظ پایداری این شیوه کشاورزی حیاتی است. نتیجه‌گیری: با توجه به جدید بودن نظام کشت در محیط کنترل‌شده و ماهیت نوآورانه آن، قطعاً ویژگی‌های خاصی برای تولیدکنندگان و بهره‌برداران درآن مطرح است تا توسعه و انتقال این شیوه‌ی کشت به‌درستی صورت پذیرد. لذا ارتقاء دانش مدیریتی، دانش فنی و تخصصی، ارتقاء درک و اطلاعات تولیدکنندگان این نظام نسبت به ابعاد و ویژگی‌های بازارهای محلی، ملی و بین‌المللی و نیز توسعه و بهبود روابط درون‌گروهی تولید کنندگان و ایجاد تشکل‌های صنفی این تولیدکنندگان جهت شکل‌گیری و توسعه سرمایه اجتماعی بعنوان الزامات اساسی برای توسعه آن پیشنهاد می‌شود.