استراتژی های بهره مندی از انرژی خورشیدی غیرفعال در ساخت اقامتگاه های بوم گردی در روستاهای اقلیم گرم و خشک (نمونه موردی روستای دهسلم)
نویسندگان
1 گروه گردشگری، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران
2 گروه معماری و انرژی، واحد طراحی شرکت خدمات مهندسی و شهرسازی علوی، تهران، ایران
doi
10.48308/envs.2023.1318چکیده
سابقه و هدف: اﻣﺮوزه ﯾﮑﯽ از ﭼﺎﻟﺶﻫﺎی جهانی، ﺗﻐﯿﯿﺮات آب و ﻫﻮاﯾﯽ ناشی از سوخت های فسیلی است که لازمه ﮐـﺎﻫﺶ آن، بهره گیری از اﻧﺮژی های ﺗﺠﺪﯾﺪﭘﺬﯾﺮ است. در این خصوص، انرژی خورشیدی بدلیل در دسترس بودن و ظرفیت بالای سالیانه، توسط بسیاری از کشورهای جهان مورد توجه قرار گرفته و محققین نیز به استفاده از استراتژیهایی جهت بهره مندی از آن در کاهش مصرف انرژی از جمله در ساختمان ها روی آورده اند. این استراتژی ها را می توان راهبردی کارآمد در فرآیند توسعه پایدار بویژه در مناطق روستایی دانست. اما آنچه که می تواند در کنار استفاده از انرژیخورشیدی این توسعه را در مناطق روستایی تسریع بخشد، گردشگری است. اهمیت استفاده از انرژی های تجدیدپذیر در صنعت گردشگری، ضمن محدود کردن سهم این صنعت از مشکلات محیط زیستی، کمک به کاهش هزینه های فعالیت اقامتگاه های بومگردی و زمینه سازی برای گسترش گردشگری روستایی بعنوان محرک توسعه پایدار نیز، عمل می کند. اﻣﺮوزه ﯾﮑﯽ از ﭼﺎﻟﺶﻫﺎی جهانی، ﺗﻐﯿﯿﺮات آبوﻫﻮاﯾﯽ ناشی از سوخت های فسیلی است که لازمه ﮐـﺎﻫﺶ آن، بهرهگیری از اﻧﺮژیهای ﺗﺠﺪﯾﺪﭘﺬﯾﺮ است. در این خصوص، انرژی خورشیدی بدلیل در دسترس بودن و ظرفیت بالای تجدیدپذیری، در بسیاری از کشورهای جهان مورد توجه قرار گرفته است. محققین نیز به استفاده از استراتژیهایی برای بهرهمندی از آن در کاهش مصرف انرژی از جمله در ساختمان ها روی آوردهاند. این مطالعه بدنبال تعریف استراتژیهای کاربردی برای استفاده در اقامتگاههای بومگردی بعنوان منشأ اثر گردشگری و یکی از ارکان اصلی توسعه پایدار نواحی روستایی است. این استراتژیها با کاهش هزینههای ناشی از مصرف انرژی، موجب افزایش توجیه اقتصادی ساخت اقامتگاه بومگردی و گسترش گردشگری روستایی شده و به تبع آن زمینهساز ایجاد فرصتهای جدیدی از قبیل اشتغال، کاهش مهاجرت و ... در این مناطق میشوند. مواد و روشها: پژوهش حاضر به لحاظ هدف از نوع کاربردی بوده و با توجه به ماهیت موضوع، رویکرد حاکم بر فضای پژوهش توصیفی تحلیلی توسعهای است. منطقه مورد مطالعه در این پژوهش روستای دهسلم در شهرستان نهبندان در شرق ایران است. این مطالعه ضمن توصیف انواع سامانههای خورشیدی و جایگاه آن در اقلیم گرموخشک، به نقش مؤثر اقامتگاه بومگردی در توسعه گردشگری این اقلیم و توصیف ویژگیهای منطقه پرداخته است. سپس، شرایط اقلیمیاین منطقه را با نرمافزار معروف به مشاور آبوهوا (Climate Consultant) آنالیز کرده و به ارائه استراتژیهای بهرهمندی از انرژی خورشیدی غیرفعال برای منطقه مورد مطالعه و بصورت کلی برای مناطق با آبوهوای گرموخشک پرداخته است. نتایج و بحث: بر اساس مبانی نظری ارائه شده و بررسی پیشینه پژوهشهای آن و همچنین با بررسی میزان و مدت دریافت انرژی خورشیدی در منطقه مورد مطالعه و با استناد به آنالیزهای نرمافزاری مبتنیبر دادههای اقلیمییکساله، استراتژیهای بهرهمندی از انرژی خورشیدی غیرفعال در ساخت اقامتگاه های بوم گردی در روستاهای اقلیم گرموخشک ارائه شده اند. این استراتژیها در قالب نه راهکار مطرح و نحوه اثرگذاری هر یک بر بهینهسازی مصرف انرژی توضیح داده شده است. نتیجهگیری: با توجه به نتایج این پژوهش، میتوان استراتژیهایی را برای کاربرد انرژی غیرفعال خورشیدی بمنظور کاهش مصرف سوختهای فسیلی در اقامتگاههای بومگردی اقلیم گرموخشک ارائه داد. این اقدام گامیدر جهت محدود کردن سهم صنعت گردشگری در مشکلات محیط زیست، کمک به کاهش هزینههای بهرهبرداری اقامتگاههای بومگردی، ایجاد جذابیت اقتصادی این کسبوکار و زمینهسازی رشد و گسترش گردشگری روستایی در اقلیم گرموخشک، بعنوان پیشرانهای برای توسعه پایدار این نواحی خواهد بود.
