سنجش عوامل موثر در عدم توسعه شهر هوشمند پایدار تبریز

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد بین الملی ارس، دانشگاه آزاد اسلامی، جلفا، ایران

2 گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران.

3 گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران

4 گروه طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

5 گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران

6 گروه ژئوتکنیک، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

doi
10.48308/envs.2024.1337
چکیده

سابقه و هدف: شهر تبریز هم مانند اکثر شهرهای بزرگ دنیا با مشکلات پیچیده­ای در زمینه تراکم جمعیتی، آلودگی هوا و صوتی، ارائۀ خدمات حمل­و­نقل، اجتماعی، اقتصادی مسکن و سایر مسایل روبرو هست. بنابراین شکل­ گیری شهر هوشمند براساس معیارهای هوشمند در شهر تبریز مبتنی بر داده­ های کلان می­ تواند کمک بسیار زیادی برای مدیران دولتی و شهری برای تعیین استراتژی شهر هوشمند باشد. عامل عدم موفقیت در پیاده ­سازی شهر هوشمند به عدم آگاهی شهر هوشمند و مدیریت آن و عوامل مؤثر در شکل ­گیری آن است. بنابراین شناسایی عوامل مؤثر در شکل­ گیری شهر هوشمند پایدار تبریز در این برهه از زمان بسیار ضروری و حیاتی است. هدف این مطالعه، شناسایی عوامل مؤثر در توسعۀ یک شهر هوشمند پایدار و ویژگی­ های آن در شهر تبریز براساس یک مدل توسعه یافته است. دستیابی به پایداری شهری از طریق شهرهای هوشمند برای مدیریت مشکلات شهری که بقای انسان را تهدید می­کند ضروری است. سیاست­ های شهر هوشمند جنبه‌های مختلف اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و زیست محیطی را در بر می‌گیرد و امکان توسعه برنامه‌های عملی برای پایداری شهری را فراهم می‌کند. هدف از این تحقیق سنجش عوامل مؤثر بر عدم توسعۀ شهر هوشمند پایدار تبریز می­ باشد. مواد و روش­ ها: روش تحقیق به ­صورت توصیفی - اکتشافی می ­باشد. از نظر هدف کاربردی است. جامعه آماری تحقیق شامل خبرگان و متخصصان شهرسازی، برنامه ریزی شهری و اساتید می ­باشد و حجم نمونه 46 نفر می­باشد. برای تجزیه و تحلیل داده ­ها از روش معادلات ساختاری بخش نهایی تحلیل عاملی تاییدی را با استفاده از مدل معادله ساختاری (‏SEM)‏ توصیف می‌کند. نرم‌افزار SPSS برای تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شد. مدل‌سازی SEM با استفاده از نرم‌افزار AMOS انجام شد. مدل تحلیل عاملی تاییدی (‏CFA) ‏با استفاده از عوامل مختلف توسعه شهر هوشمند پایدار مانند مسئله ترافیک، مسئله پارک، مشکل آب طوفان، مدیریت زباله، مسئله ایمنی جاده، مسئله آلودگی، مسئله آب آشامیدنی و مسئله مرتبط با جرم انجام شد. که برای انجام مدل­سازی معادله ساختاری (‏SEM) از نرم­افزار AMOS ‏استفاده گردید. نتایج و بحث: نتایج نشان داد که مساله ترافیک با بار عاملی 958/0 بیشترین تأثیر و مساله سیلاب با 451/0 کمترین اثرگذاری در بین عوامل مؤثر بر عدم توسعه شهر هوشمند پایدار تبریز دارد. همچنین شاخص نیکویی برازش 946/0(GFI)  است که نشان دهنده قابل قبول بودن این میزان برای برازش مطلوب مدل است. مقدار ریشه میانگین مربعات خطای برآورد (RMSEA) نیز 057/0 می‌باشد که باتوجه به کوچکتر بودن از 08/0، قابل قبول بوده و بیان کننده تأیید مدل پژوهش است. بنابراین، می ­توان نتیجه گرفت که مدل CFA معتبر است، و حل پارامترهای انتخاب ‌شده در حد بسیار مطلوب می ­توانند به توسعه شهر هوشمند پایدار در تبریز کمک ‌کنند. نتیجه ­گیری: بزرگترین‌ چالشی که‌ برای برنامه‌ ریزی و ساخت‌ شهر هوشمند تبریز وجود دارد کشف‌ نیازهای واقعی‌ مردم، بالا بردن سطح‌ آگاهی‌ عمومی‌ جامعه‌ و بالاخص‌ مدیریت‌ شهری، تشریح‌ ساز و کار هوشمندی و مزایای آن برای مردم و همچنین‌ سهم‌ مردم از مزایای هوشمندی و ارتقای مشارکت‌ مردمی در زمینه ترافیک، مدیریت پسماند شهری،‌ آلودگی هوا، مسائل مربوط به جرائم و غیره از موارد مهم‌ و تأثیرگذار است‌ که‌ بی‌ توجهی‌ به‌ آن کیفیت‌ زندگی‌ و سطح‌ رفاه عمومی‌ جامعه‌ را دچار مشکل‌ نموده و اختلالاتی‌ در ارائه خدمات برای مردم بوجودآورده است. ‌این مطالعه دانش عمیقی را در اجرای جنبه‌های طرح شهر هوشمند ارائه می‌دهد و همچنین راه ­حلی را برای توسعه بیشتر عوامل مؤثر در پایداری شهر هوشمند تبریز پیشنهاد می‌کند.

کلیدواژه‌ها