سنجش عوامل موثر در عدم توسعه شهر هوشمند پایدار تبریز
نویسندگان
1 گروه معماری، واحد بین الملی ارس، دانشگاه آزاد اسلامی، جلفا، ایران
2 گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران.
3 گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران
4 گروه طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
5 گروه معماری، واحد اهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اهر، ایران
6 گروه ژئوتکنیک، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران
doi
10.48308/envs.2024.1337چکیده
سابقه و هدف: شهر تبریز هم مانند اکثر شهرهای بزرگ دنیا با مشکلات پیچیدهای در زمینه تراکم جمعیتی، آلودگی هوا و صوتی، ارائۀ خدمات حملونقل، اجتماعی، اقتصادی مسکن و سایر مسایل روبرو هست. بنابراین شکل گیری شهر هوشمند براساس معیارهای هوشمند در شهر تبریز مبتنی بر داده های کلان می تواند کمک بسیار زیادی برای مدیران دولتی و شهری برای تعیین استراتژی شهر هوشمند باشد. عامل عدم موفقیت در پیاده سازی شهر هوشمند به عدم آگاهی شهر هوشمند و مدیریت آن و عوامل مؤثر در شکل گیری آن است. بنابراین شناسایی عوامل مؤثر در شکل گیری شهر هوشمند پایدار تبریز در این برهه از زمان بسیار ضروری و حیاتی است. هدف این مطالعه، شناسایی عوامل مؤثر در توسعۀ یک شهر هوشمند پایدار و ویژگی های آن در شهر تبریز براساس یک مدل توسعه یافته است. دستیابی به پایداری شهری از طریق شهرهای هوشمند برای مدیریت مشکلات شهری که بقای انسان را تهدید میکند ضروری است. سیاست های شهر هوشمند جنبههای مختلف اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و زیست محیطی را در بر میگیرد و امکان توسعه برنامههای عملی برای پایداری شهری را فراهم میکند. هدف از این تحقیق سنجش عوامل مؤثر بر عدم توسعۀ شهر هوشمند پایدار تبریز می باشد. مواد و روش ها: روش تحقیق به صورت توصیفی - اکتشافی می باشد. از نظر هدف کاربردی است. جامعه آماری تحقیق شامل خبرگان و متخصصان شهرسازی، برنامه ریزی شهری و اساتید می باشد و حجم نمونه 46 نفر میباشد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش معادلات ساختاری بخش نهایی تحلیل عاملی تاییدی را با استفاده از مدل معادله ساختاری (SEM) توصیف میکند. نرمافزار SPSS برای تجزیه و تحلیل دادهها استفاده شد. مدلسازی SEM با استفاده از نرمافزار AMOS انجام شد. مدل تحلیل عاملی تاییدی (CFA) با استفاده از عوامل مختلف توسعه شهر هوشمند پایدار مانند مسئله ترافیک، مسئله پارک، مشکل آب طوفان، مدیریت زباله، مسئله ایمنی جاده، مسئله آلودگی، مسئله آب آشامیدنی و مسئله مرتبط با جرم انجام شد. که برای انجام مدلسازی معادله ساختاری (SEM) از نرمافزار AMOS استفاده گردید. نتایج و بحث: نتایج نشان داد که مساله ترافیک با بار عاملی 958/0 بیشترین تأثیر و مساله سیلاب با 451/0 کمترین اثرگذاری در بین عوامل مؤثر بر عدم توسعه شهر هوشمند پایدار تبریز دارد. همچنین شاخص نیکویی برازش 946/0(GFI) است که نشان دهنده قابل قبول بودن این میزان برای برازش مطلوب مدل است. مقدار ریشه میانگین مربعات خطای برآورد (RMSEA) نیز 057/0 میباشد که باتوجه به کوچکتر بودن از 08/0، قابل قبول بوده و بیان کننده تأیید مدل پژوهش است. بنابراین، می توان نتیجه گرفت که مدل CFA معتبر است، و حل پارامترهای انتخاب شده در حد بسیار مطلوب می توانند به توسعه شهر هوشمند پایدار در تبریز کمک کنند. نتیجه گیری: بزرگترین چالشی که برای برنامه ریزی و ساخت شهر هوشمند تبریز وجود دارد کشف نیازهای واقعی مردم، بالا بردن سطح آگاهی عمومی جامعه و بالاخص مدیریت شهری، تشریح ساز و کار هوشمندی و مزایای آن برای مردم و همچنین سهم مردم از مزایای هوشمندی و ارتقای مشارکت مردمی در زمینه ترافیک، مدیریت پسماند شهری، آلودگی هوا، مسائل مربوط به جرائم و غیره از موارد مهم و تأثیرگذار است که بی توجهی به آن کیفیت زندگی و سطح رفاه عمومی جامعه را دچار مشکل نموده و اختلالاتی در ارائه خدمات برای مردم بوجودآورده است. این مطالعه دانش عمیقی را در اجرای جنبههای طرح شهر هوشمند ارائه میدهد و همچنین راه حلی را برای توسعه بیشتر عوامل مؤثر در پایداری شهر هوشمند تبریز پیشنهاد میکند.