تأثیر کمپوست زباله شهری و کودهای شیمیایی بر عملکرد کمی و کیفی چغندرقند و غلظت برخی از عناصرغذایی در خاک

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات، آموزشکشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،

2 دانشیار موسسه تحقیقات خاک و آب، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 عضو هیات علمی بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه

4 کارشناس ارشد خاک‌شناسی سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه.

doi
10.22092/ijsr.2020.122138
چکیده

در سال­های اخیر استفاده از کمپوست زباله شهری در کشاورزی مورد توجه قرار گرفته است. لذا این پژوهش باهدفبررسی تأثیرسطوحمختلفکمپوستزباله شهری به­صورتجداگانهوتلفیقیبا کودهایشیمیایی بر عملکرد کمی وکیفی چغندرقند و غلظت برخی از عناصر غذایی در خاک، آزمایشی به­صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی، شامل چهار سطح کمپوست زباله شهری (بدون مصرف، 10، 20 و 30 تن بر هکتار) همراه با چهار سطح کود شیمیائی(بدون مصرف، عرف زارع، برابر آزمون خاک و 25 درصد کم­تر از آزمون خاک)، در سه تکرار بر محصول چغتدرقند در سال زراعی 94-1393 در ایستگاه تحقیقاتی ماهیدشت کرمانشاه اجرا شد. نتایج نشان داد که بین اثرهای ساده کاربرد مقادیر مختلف کودهای شیمیائی و کمپوست بر عملکرد ریشه و ویژگی­های کیفی چغندرقند (درصد قند، قند قابل استحصال، سدیم، پتاسیم، نیتروژن مضره) و اثر برهم­کنش آن­ها بر عملکرد ریشه، درصد قند، قند قابل استحصال و نیتروژن مضره، در سطح یک درصد (P<0.01) معنی­دار بود. بیش­ترین عملکرد ریشه (8/52 تن درهکتار) با کاربرد توأم 10 تن بر هکتار کمپوست و کودهای شیمیایی بر اساس آزمون خاک به­دست آمد که نسبت به تیمار شاهد 2/17 تن بر هکتار افزایش داشت. بین اثرهای اصلی مقادیر مختلف کودهای شیمیائی و کمپوست بر غلظت تمام عناصرغذایی در خاک (نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آهن، روی، مس و منگنز) اختلاف معنی‌داری در سطح یک درصد (P<0.01) وجود داشت، ولی اثر برهم­کنش آن­ها تنها بر درصد کربن آلی خاک، غلظت روی، آهن و مس قابل­استفاده در خاک معنی­دار بود. بیش­ترن غلظت روی، آهن و مس قابل استفاده در خاک با کاربرد توأم 30 تن بر هکتار کمپوست و مصرف کودهای شیمیائی بر اساس عرف زارع به­دست آمد که اختلاف آ­ن­ها نسبت به تیمار شاهد به­ترتیب، 29/0درصد، 67/1، 7/2 و 7/0 میلی­گرم بر کیلوگرم خاک بود. با توجه به نتایج به­دست آمده بر حسب عملکرد، درصد قند و ناخالصی­ها، کاربرد توأم 10 تن کمپوست بر هکتار و کودهای شیمیایی بر اساس آزمون خاک یرای مزارع چغندرقند در شرایط مشابه پیشنهاد می­شود.