فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: چرای مفرط می تواند اثرات مخربی بر خصوصیات فیزیکی خاک در مراتع ایجاد کند. از جمله روش های اصلاحی خاک های تخریب شده، افزایش حاصلخیزی مراتع و تلاش برای بهبود پایداری ساختمان خاک، کاهش لگدکوبی با محدودیت چرای دام می‌باشد. بنابراین قرق مراتع یکی از ساده‌ترین روش‌های اصلاحی است که با جلوگیری از ورود دام به تمام یا قسمتی از مرتع برای یک یا چند سال متوالی صورت می‌گیرد. لذا، تحقیق در مورد تأثیرات قرق بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در مناطق مختلف، به تعیین تأثیرات این مهم در اکوسیستم‌های مختلف کمک می‌کند تا شناخت بهتری نسبت به اهمیت این عمل صورت گیرد. با توجه به مطالعات صورت گرفته می‌توان نتیجه گرفت که تبدیل اراضی چرا شده به قرق یک گزینه مناسب برای احیای خاک های تخریب‌شده است. ایجاد قرق در مراتع تخریب یافته یکی از روش­های مناسب برای احیای خاک­ های تخریب‌شده است. به همین منظور این تحقیق به مطالعه اثر قرق بر خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک مراتع صوفیکم در شمال استان گلستان می ­پردازد. مواد و روش‌ها: در این مطالعه، نمونه‌برداری خاک از 60 نقطه در مراتع قرق شده و مراتع طبیعی (چرا شده) انجام گردید. سپس، خصوصیات خاک شامل ماده آلی، پایداری خاکدانه، هدایت الکتریکی، اسیدیته، SAR، ESP و درصد رس، شن و سیلت اندازه‌گیری گردید. پس از تعیین و محاسبه پارامترهای ذکر شده نرمال بودن داده ­ها با آزمون شاپیرو-ویلک بررسی شد و به ­منظور مقایسه دو مرتع قرق شده و چرا شده از آزمون t-test و ویلکاکسون در محیط نرم‌افزار R استفاده شد. نتایج و بحث: نتایج نشان داد غلظت هدایت الکتریکی، اسیدیته، ماده آلی، پایداری خاکدانه، SAR و ESP بین دو منطقه مورد مطالعه متفاوت است. مقدار رس در منطقه قرق شده (19/25) بیشتر از مرتع چرا شده (79/22) بوده و مقدار شن در منطقه چرا شده (62/32) بطور قابل‌توجهی بیشتر از منطقه قرق (43/29) است. همبستگی پیرسون بین پارامترهای خاک منطقه قرق شده نشان داد که این مقدار بین ماده آلی و پایداری خاکدانه (71/0) و همچنین بین اسیدیته، هدایت الکتریکی (84/0)، SAR و ESP (92/0) مثبت می ­باشد و بین پارامترهای ماده آلی و پایداری خاکدانه با اسیدیته (93/0-، 68/0-)، هدایت الکتریکی، SAR و ESP (25/0-، 31/0-) همبستگی منفی وجود دارد. نتیجه­ گیری: استفاده از قرق می‌تواند به پایداری خاکدانه‌ها و بهبود عملکرد زمین کمک کند. پایداری خاک بعنوان یک ویژگی اساسی در حفظ عملکرد مطلوب تولیدات کشاورزی و دستیابی به تداوم عملکرد زمین اهمیت زیادی دارد. این مطالعه نشان داد که استفاده از قرق بعنوان یک اقدام مدیریتی مناسب و موثر می‌تواند به تقویت مرتع کمک نماید و موجب بهبود خصوصیات فیزیکوشیمیایی خاک گردد. به همین دلیل، ضروری است که تیمار قرق بعنوان یک جزء اصلی در طراحی و اجرای طرح‌های مدیریت منابع طبیعی در نظر گرفته شود. نتایج این مطالعه نشان داد که اجرای طرح قرق در مراتع منجر به تغییرات مثبت در خصوصیات خاک شده و به افزایش پوشش گیاهی و بازسازی اکوسیستم مرتعی کمک می کند. لذا قرق مراتع به عنوان یک روش مدیریتی موثر برای احیای خاک های تخریب شده مطرح است. اجرای طرح های قرق در کنار سایر اقدامات اصلاحی مانند کاشت گونه های مرتعی مناسب، می تواند پایداری و حاصلخیزی خاک را افزایش داده و به بازسازی پوشش گیاهی طبیعی کمک کند. بنابراین، در برنامه ریزی های مدیریت مراتع، استفاده از قرق به عنوان یک راهکار مناسب و کم هزینه باید مورد توجه قرار گیرد.