فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

وضعیت دستگاه فتوسنتزی به‌عنوان یکی از شاخص‌های ارزیابی میزان تحمل گیاهان در مقابله با تنش‌های محیطی محسوب می‌شود. در همین راستا اثر سه دما (9-، 12- و 15- درجه سانتی‏گراد) روی تحمل به یخ‌زدگی 10 توده بومی شنبلیله (آذری، اردستان، رودسر1، رودسر2، شیراز، شیروان، نیشابور، مشهد، همدان و هندی) در چهار دوره بازیابی (12، 24، 48 و 72 ساعت) به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار بررسی شد. کاهش دما از 9- به 12- و 15- درجه سانتی‌گراد در توده‌های شنبلیله سبب کاهش بیشینه‌ کارایی پتانسیل فتوسیستم II (F'v/F'm) شد. کمترین میزان این شاخص در اکثر توده‌ها در دماهای 12- و 15- درجه سانتی‌گراد به ترتیب 72 و 48 ساعت بعد از اعمال تنش مشاهده شد. در دمای 15- درجه سانتی‌گراد روند کاهشی و غیرقابل برگشت در مقدار این شاخص مشاهده شد که با توجه به از بین رفتن توده‌ها در این دما قابل توجیه می‌باشد. تنها توده‌های رودسر2، شیروان، مشهد و نیشابور از بقای بالای 50 درصد در دمای 12- درجه سانتی‌گراد و نوسانات کمتر این شاخص در مواجه با تنش دمایی 9- و 12- درجه سانتی‌گراد برخوردار بودند که این امر نشان دهنده حساسیت کمتر آن‌ها به تنش یخ‌زدگی و توانایی بازیابی مناسب عوامل فلورسانس کلروفیل می‌باشد. همبستگی مثبت و معنادار بین بیشینه‌ کارایی پتانسیل فتوسیستم II با درصد بقاء (**81/0=r2) و صفات مربوط به رشد مجدد مانند سطح برگ (**76/0=r2) و وزن خشک (**73/0=r2) مشاهده شد که نشان دهنده مناسب بودن این توده‌ها جهت انجام مطالعات تکمیلی جهت کشت پاییزه می‌باشد.