اثر ویژگی های خاک بر کارایی مصرف نیتروژن در مزارع گندم استان خراسان رضوی

نویسندگان

1 دانشیار بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

2 کارشناس ارشد مسئول تغذیه گیاه مدیریت زراعت سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی

doi
10.22092/ijsr.2020.125807.437
چکیده

کارایی مصرف نیتروژن شاخص بسیار مهمی برای قضاوت در مورد استفاده آگاهانه نیتروژن در گیاهان به شمار می‌رود. این شاخص تحت تأثیر عوامل مدیریتی، اقلیم و همچنین ویژگی­های خاک قرار دارد. به منظور تخمین کارایی مصرف نیتروژن در مقیاس مزرعه‌ای و تعیین نقش عوامل خاکی، تعداد 20 مزرعه گندم در نقاط مختلف استان خراسان رضوی انتخاب گردید. دو سطح کودی نیتروژن صفر و برابر با عرف زارع از منبع اوره در هر یک از مزارع اعمال گردید. در مزارع آزمایشی عملکرد دانه گندم (عرف زارع) پس از ثبت به دوگروه جامعه با عملکرد بالا (بیش از 5 تن در هکتار) و جامعه با عملکرد پایین (کمتر از 5 تن در هکتار) تقسیم شدند. سپس شاخص‌های کارایی نیتروژن در هر دو گروه جامعه تعیین گردید. نتایج نشان داد شاخص‌های کارایی نیتروژن در هر دو گروه جامعه عملکردی بسیار کمتر از حد مطلوب بود. با­وجود این، در جامعه عملکرد بالا، کارایی زراعی (2/8 کیلوگرم در کیلوگرم)، کارایی بازیابی ظاهری (25 درصد) و بهره­وری ناخالص (46 کیلوگرم در کیلوگرم) بیش از جامعه عملکرد پایین بود، اما تفاوتی بین کارایی فیزیولوژیک در دو جامعه عملکردی وجود نداشت. بر خلاف جامعه عملکرد بالا، در گروه جامعه عملکرد پایین همبستگی معنی­داری بین کارایی زراعی نیتروژن و کربن آلی خاک (P