بررسی بومشناسی فردی گیاه دارویی آویشن (Thymus kotschyanus) در بومسازگان مرتعی شهرستان بشرویه، استان خراسانجنوبی
نویسندگان
1 استادیار پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابعطبیعی خراسانرضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد. ایران
2 دانشیار پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته مرتعداری. دانشگاه تربت حیدریه
4 دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته گیاهان دارویی. دانشگاه آزاد واحد فردوس
5 استادیار پژوهشی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابعطبیعی خراسانرضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد. ایران
doi
10.22092/mpt.2022.357165.1090چکیده
به منظور مطالعه بومشناسی فردی گونه آویشنکوهی (T. kotschyanus) تحقیقی در سال 1398 در بومسازگان مرتعی شهرستان بشرویه انجام شد و شرایط رویشگاهی (توپوگرافی، خاک و اقلیم)، فنولوژی، شاخصهای کیفیت علوفه، تاج پوشش و تیپهای گیاهی همراه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج مطالعات هواشناسی یک دوره 30 ساله (1368-1398) نشان داد متوسط بارندگی سالیانه 126 میلیمتر و دمای متوسط سالانه 1/19 درجه سانتیگراد است. بافت خاک شنی- لوم و مقدار هدایتالکتریکی آن 81/1 (دسیزیمنس بر متر)، اسیدیته 5/8، مقدار مادهآلی 4/1 درصد، ازتآلی 016/0 درصد، مقدار فسفر1/7 (میلیگرم بر لیتر)، پتاسیم 85/0 (میلیگرم بر لیتر)، کلسیم 09/7 (میلیگرم بر لیتر)، منیزیم 24/3 (میلیگرم بر لیتر)، کلر67/9 (میلیگرم بر لیتر) و آهک 6/5 درصد میباشد. حداقل ارتفاع 1578 متر، حداکثر 2389 متر و ارتفاع متوسط رویشگاه 1983 متر از سطح دریا میباشد. شیب عمومی منطقه رویشگاه حدود 25 الی 40 درصد و جهت عمومی شیب، جنوبغربی و جنوب میباشد. متوسط پوشش گیاهی رویشگاه، 37 درصد و پوشش گیاهی گونه آویشنکوهی، 5/2 درصد میباشد. شروع رشد رویشی از نیمه اول فروردین، گلدهی از نیمه دوم اردیبهشت و بذردهی از نیمه دوم تیرماه میباشد و شروع دوره خواب در گیاه از نیمه دوم شهریورماه میباشد. همچنین بین درصد پروتئینخام، درصد دیوارهسلولی بدون همیسلولز، درصد هضمپذیری ماده خشک و انرژی متابولیسم در دو مرحله رویشی و زایشی در سطح یک درصد اختلاف معنادار مشاهده شد. برآوردهای اولیه نشان داد که حدود 80 درصد پایههای گیاه آویشنکوهی در رویشگاه سرند و خدافرید قابلبهرهبرداری و صرفه اقتصادی دارند. با توجه به ارزش دارویی و حفاظتی گونه مورد بررسی، پیشنهاد میشود از این گونه جهت اصلاح و توسعه مراتع و همچنین بهرهبرداری اقتصادی آن در مناطق مشابه شرایط اکولوژیکی منطقه مورد بررسی استفاده شود.