فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: ارزیابی کمی فراوانی ماهیان اساس تحقیقات علمی و مدیریت جمعیت­ های آن­هاست. مطالعات جمعیتی درباره آزادماهیان رودخانه ­ای نشان داده است که به طور طبیعی تنوع در فراوانی عددی این ماهیان در مقیاس های فضایی - زمانی یک قاعده است و جمعیت ­های قزل­ آلای خال قرمز از این قاعده مستثنی نیستند. درک این تنوع و تغییرات به دلایل متعدد از جمله برای طراحی و تفسیر مطالعات ارزیابی اثرات محیط زیستی و برای نظارت بر استراتژی­ های مدیریت ماهیگیری بسیار حائز اهمیت است. هدف از مطالعه حاضر برآورد و بررسی تغییرات مکانی و زمانی تراکم قزل­ آلای خال قرمز در رودخانه ­های پارک ملی لار و همچنین بررسی رابطه بین تراکم ماهیان قزل­ آلا در این رودخانه­ ها با تراکم بی­ مهرگان کف­زی بعنوان غذای اصلی آن­ها بود.مواد و روش­ ها: تراکم ماهیان با استفاده از روش حذفی لو کرن محاسبه شد. تعداد کل ماهیان صید شده بعد از دو مرحله حذف، با منطقه مورد نظر استاندارد و به صورت تراکم در هر 100 متر مربع از سطح رودخانه بیان شد. برای بررسی تغییرات زمانی فراوانی ماهیان، نتایج مطالعه تراکم سال 1388 با نتایج مطالعه تراکم این گونه در سال 1396به صورت کیفی مقایسه گردید.نتایج و بحث: با توجه به محاسبات در سال 1388 بیشترین فراوانی به ترتیب مربوط به تراکم قزل آلا در ایستگاه دلیچای (آرو)، لار ( گزل دره) و سیاه­پلاس ( به ترتیب 44، 2/43 و 4/33 در 100 متر مربع) و کمترین فراوانی مربوط به لار ( خرسنگ) و لار ( سرخک) ( به ترتیب 5/10 و 5/11 در 100 متر مربع ) بود. در سال 1396 بیشترین تراکم به ترتیب در رودخانه­ های سیاه ­پلاس، دلیچای (ورآرو) و الرم ( به ترتیب 175، 118 و 112 در 100 متر مربع ) و کمترین تراکم در رودخانه ­های دلیچای ( پایین دست) و آب­ سفید ( به ترتیب 48 و 49 در 100 متر مربع ) مشاهده شده است.توزیع و فراوانی آزادماهیان در درجه اول توسط غذا و فضا تنظیم می­ شود. تنوع مشاهده شده در فراوانی عددی ماهیان قزل­ آلای خال قرمز در مقیاس منطقه ­ای نشان­ دهنده تنوع در کیفیت و دسترسی به زیستگاه این گونه در پارک ملی لار است. پیش ­بینی می­ شد که تنوع زیستگاهی همچنین با تاثیر بر فراوانی بی­ مهرگان آبزی که بعنوان منبع اصلی طعمه برای آزادماهیان رودخانه ­ای محسوب می ­شوند، تراکم ماهیان قزل ­آلای خال قرمز را در رودخانه ­های مختلف این منطقه تحت تاثیر قرار ­داده باشد. برخلاف پیش­ بینی­ ها در سال 1388 نتایج آنالیز رگرسیون (R2 = 0.02, p value = 0.72) و همبستگی اسپیرمن (r = 0.24) رابطه معنی داری را بین تراکم ماهیان و بی­ مهرگان کف­زی در رودخانه­ های پارک ملی لار نشان نداد. یکی از دلایل این عدم همبستگی احتمالا مرتبط با صید ماهیان در پارک ملی لار در گذشته می ­باشد که با وجود وفور طعمه در برخی رودخانه­ ها ماهیان از تراکم کمی برخوردار بوده ­اند. نتایج مقایسه تراکم ماهیان در سال­ های 1388 و 1396 نشان داد که تراکم قزل ­آلا در رودخانه ­های لار در سال 1396در وضعیت مناسب­ تری نسبت به سال 1388 می ­باشند.نتیجه ­گیری: با توجه به اینکه در سال 1393 سازمان حفاظت محیط زیست صدور مجوزهای صید در این منطقه را متوقف نموده است یکی از علل افزایش تراکم ماهیان در سال 1396 احتمالا اثر مثبت ممنوعیت صید است. نظر به اینکه فراوانی ماهیان قزل ­آلا در رودخانه ­های پارک ملی لار به لحاظ فضایی – زمانی متغیر می ­باشد، نظارت پیوسته و ارائه برنامه ­های مدیریتی مناسب با افزایش گرمایش جهانی و آسیب ­پذیری این گونه ارزشمند به تغییرات دمایی برای حفظ این ماهیان در رودخانه ­های پارک ملی لار ضروری است. ضمن آنکه با توجه به تغییر اقلیم و در خطر انقراض بودن سایر جمعیت ­های قزل ­آلای خال قرمز در دیگر زیستگاه ­هایش باید از این جمعیت بعنوان یک جمعیت پشتیبان حفاظت نمود.