فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: بررسی تغییرات زمانی کاربری اراضی، یکی از مهم‌ترین جنبه‌های مدیریت منابع طبیعی و بازنگری در تغییرات محیطی است. با افزایش مناطق شهری و روستای و ملزومات زندگی بشر، تغییراتی در سطح زمین ایجاد می‌شود این تغییرات، در اثر تقابل نیازهای همیشگی جوامع انسانی و محیطی با زمین ایجاد می‌شود. در تحقیق حاضر با استفاده از تکنیک سنجش‌ازدور، پایش تغییرات سطح زمین در شهرستان های خدا­آفرین و کلیبر با استفاده از فناوری سنجش از دور در طی دوره ۲0 ساله (۲۰۰۰ -۲۰۲0) بررسی قرار گرفت.مواد و روش ­ها: جهت انجام تحلیل‌های آماری و بصری از تصاویر سنجنده مادیس که بر روی دو ماهواره­ ی ترا و آکووا نصب می­ باشد، برای بازه ی زمانی سال 2000 تا 2020 میلادی به روش طبقه بندی و استخراج پوشش سطح زمین پرداخته شد. از روش طبقه بندیIGBP  در 17 کلاس جهت طبقه بندی کاربری اراضی استفاده شده است. سپس بر اساس مدل و روش طبقه بندی در محیط نرم افزار Arc GIS پردازش شدند. میزان مساحت هر یک از کاربری در هر سال محاسبه گردید. عوامل طبیعی موثر بر تغییرات کاربری اراضی از داده‌های روزانه بارش برای دوره ­ی مورد بررسی استفاده گردید. بر اساس این مقادیر روند تغییرات بارش و همچنین خشکسالی بر حسب شاخص بارش استاندارد SPI در محیط نرم‌افزار ترسیم گردید.نتایج و بحث: 20 تصویر سنجنده مادیس برای دوره­ی مورد بررسی، تجزیه و تحلیل گردیدند و نقشه ­های سالانه و نمودار روند تغییرات هر یک از کاربری ­ها ترسیم گردید. پوشش کاربری سطح زمین در سال‌های 2001، 2002 و 2003 نشان داد سال 2001 بیشترین مساحت مربوط به پوشش کشاورزی و زارعی و سپس مرتع می­باشد همچون سال 2001 سال 2002 تا 2003 نیز همین روند ادامه پیدا کرده است. در این سال­ ها روند تخریب جنگل و تغییر کاربری از جنگلی به مرتع و سپس کشاورزی شروع شده است. از سال های 2004 تا 2006 پوشش نامطلوب بایر قابل مشاهده است. در سال های 2007 تا 2009 با توجه به سد­سازی؛ پوشش آب و سطح زیر کشت و کشت آبی افزایش یافته و در سال های 2010 تا 2012 شهر و انسان ساخت با افزایش چشمگیر دیده می­ شود و از سال 2012 تا 2020 روند تخریب جنگل­ها و تبدیل آن­ها به مراتع و سپس زمین­ های کشاورزی در سال­ های پایانی دوره مورد بررسی نیز کاملا مشهود است و همچنین با بررسی عوامل طبیعی میزان بارش و خشکسالی در طی دوره ی 20 ساله روند نزولی داشته است.نتیجه ­گیری: نتایج نشان می­ دهد که مساحت پوشش جنگلی و درختچه ای کاهش یافته و در عوض پوشش بایر، آب، مرتع و کشاورزی افزایش چشم­گیری داشته است، البته افزایش پوشش آب به علت سد­سازی های صورت گرفته در منطقه­ ی مورد مطالعه می­ شود. همچنین نتایج حاصل از بررسی میزان بارش و خشکسالی نشان می­ دهد که روند بارش نزولی بوده و خشکسالی­ های نسبتا شدیدی در منطقه اتفاق افتاده است.