فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: رودخانه ­ها برای حفظ زندگی و اکوسیستم­ ها حیاتی هستند و آب شیرین ضروری برای آبیاری، شرب و صنعت را فراهم می­ کنند. با این حال، مداخلات انسانی از جمله تغییر در الگوهای کاربری زمین، ساخت و ساز در نزدیکی رودخانه ­ها، بهره برداری از منابع آب، و مدیریت سیل و طوفان به طور قابل توجهی بر این سیستم ­های زیست محیطی حیاتی تأثیر گذاشته است.  آنها می‌توانند توزیع مکانی و سرعت فرآیندهای ژئومورفیکی مانند انتقال رسوب، فرسایش و رسوبگذاری را تغییر داده و در نتیجه، تغییرات قابل توجهی در مورفولوژی رودخانه‌ها ایجاد کنند. در این پژوهش، ارزیابی مورفولوژیکی از بالادست تا میانه رودخانه تالار به‌عنوان پایلوت با استفاده از شاخص کیفیت مورفولوژیکی (MQI) برای ارزیابی وضعیت مورفولوژیکی انجام شده است.مواد و روش ­ها: رودخانه تالار براساس رویکرد سلسله ­مراتبی و با توجه به وضعیت فیزیوگرافی به دو واحد چشم ­انداز، سه بخش و 23 بازه تقسیم ­بندی گردید. سپس عملکرد ژئومورفولوژیکی فرآیندها و اشکال رودخانه­ ای، سازه ­های انسان ساخت و  تنظیمات آبراهه ­ها توسط MQI که شامل 28 پارامتر است، مورد ارزیابی قرار گرفتند.نتایج و بحث: نتایج بدست آمده از 28 پارامتر MQI در 23 بازه، نشان می‌دهد؛ حدود 15% بازه­ ها دارای وضعیت "خوب"، تقریباً 35% بازه ­ها دارای وضعیت "متوسط" و بیش از 50% دارای وضعیت "ضعیف" و "خیلی ضعیف" هستند. علاوه بر این، مهمترین تأثیرات مربوط به تغییر کاربری اراضی یعنی توسعه شهری و کشاورزی و همچنین عبور جاده است. نتیجه ­گیری: نتایج نشان می‌دهد که بیشتر مسیرهای رودخانه تالار نیازمند اقدامات فوری برای بازسازی و احیاء است. علاوه بر این، اگرچه روش MQI می­ تواند ابزار مناسب و موثری در تشخیص چالش­ های هیدرومورفولوژیکی باشد. با این حال، هنوز برای مدیریت یکپارچه و احیاء کافی نیست و باید با سایر شاخص‌های فشار انسانی مانند کیفیت آب، فشار هیدرولوژیکی و بیولوژیکی ادغام شود.