فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: فراوانی و ماندگاری زباله های پلاستیکی در محیط زیست، به ویژه در محیط های دریایی، تهدیداتزیست محیطی گسترده ای برای اقیانوس و تنوع زیستی آن به همراه دارد. ریزپلاستیک ها (1 میکرومتر تا 5 میل یمتر)،جزء مهمی از آلودگی پلاستیک دریایی می باشند . نگرانی در مورد اثرات منفی ریزپلاستیک ها بر سلامت انسان، توجهبه حضور و خواص فیزیکوشیمیایی ریزپلاستیک های موجود در محیط های آبی و درون بدن آبزیان خوراکی را افزایشداده است. بنابراین، هدف اصلی ا ین پژوهش بررسی کمیت (وجود، فراوانی و اندازه) و کیفیت(شکل و رنگ) ریزپلاستیک ها در لوله گوارش ماهی کوتر دم سیاه(Sphyraena genie) دریای عمان است.مواد و روش ها: برای این مطالعه، 27 قطعه ماهی کوتر دم سیاه (میانگین طول کل 36/5 ± 5/42 سانتی‌متر و وزن کل 5/2 ± 5/353 گرم) از سواحل شمالی دریای عمان در زمستان سال 1399 به‌وسیله تور گوشگیر جمع‌آوری شد.  ماهی ها در آزمایشگاه، زیست‌سنجی و سپس تشریح شدند. برای استخراج ریزپلاستیک ها، هر لوله گوارش با محلول KOH ده درصد هضم و سپس فیلتراسیون خلاء انجام شد. شناسایی ، شمارش و تعیین ویژگی های ریزپلاستیک ها(شکل، اندازه و رنگ) به وسیله استریو میکروسکوپ صورت گرفت . ابعاد ذرات (μm) با استفاده از نرم افزار ImageJ اندازه گیری شد . نتایج و بحث: همه ماهیان مورد بررسی دارای ریزپلاستیک در دستگاه گوارش بودند( 100 درصد). 285 ذره ریزپلاستیک در ماهی کوتر دم سیاه دریای عمان یافت شد. میانگین فراوانی ریزپلاستیک‌ها 19/5 ± 5/10 ذره به ازای هر ماهی و 2/0± 8/0 ذره به ازای هر گرم وزن تر ماهی بود. ریزپلاستیک‌های شناسایی شده به شکل رشته (فراوانی: 73%)، قطعات نامنظم (26%) و صفحات فیلم (1%) بودند. رنگ ریزپلاستیک‌ها از طیف رنگی روشن تا تیره متغیر بود. ترکیب رنگ بر حسب فراوانی عبارت بود از سیاه> خاکستری> شفاف> کرم> قرمز> آبی و قرمز تیره> سبز و قهوه‌ای> صورتی و سفید> آبی تیره و هلویی. حدود نیمی از ریزپلاستیک‌ها طولی کوتاه­تر از 300 میکرومتر داشتند در حالی که تنها حدود 9% ذرات ریزپلاستیک بلندتر از 1 میلی‌متر بودند. از نظر اندازه، ریزپلاستیک‌ها در هشت گروه دسته‌بندی شدند: دستۀ یک (اندازه: 100 -1 میکرو‌متر؛ تعداد 64 ریزپلاستیک)، دسته دو (300 -100 میکرو‌متر؛ تعداد 85 ریزپلاستیک)، دسته سه (500 -300 میکرو‌متر؛ تعداد 45 ریزپلاستیک)، دسته چهار (500 میکرومتر-1 میلی‌متر؛ 66 ریزپلاستیک) دسته پنج (2-1 میلی‌متر؛ 19 ذره ریزپلاستیک)، دسته شش (3-2 میلی‌متر؛ پنج ذره ریزپلاستیک)، دسته هفت (4-3 میلی‌متر؛ یک ذره ریزپلاستیک) و دسته هشت (5-4 میلی‌متر؛ بدون ریزپلاستیک). ریزپلاستیک‌های قطعه نامنظم نسبت به رشته کوچک‌تر و عمدتاً کمتر از 100 میکرومتر بودند. با توجه به شکل و اندازه کوچک اغلب ذرات ریزپلاستیک، وجود بقایای ماهیان کوچک (جمجمه، فلس و رشته‌های آبششی) و خرده صدف در لوله گوارش ماهی و همچنین رژیم گوشت‌خواری ماهی کوتر دم سیاه، می‌توان احتمال داد که ذرات ریزپلاستیک ثانویه تخریب شده ممکن است از طریق زنجیره غذایی منتقل شده باشند.نتیجه گیری: در لوله گوارش همه نمونه های مورد بررسی ماهی کوتر دم سیاه ذرات ریزپلاستیک مشاهده شد.ریزپلاستیک های جداسازی شده به شکل های رشته ، قطعات نامنظم و فیلم بودند. رنگ های سیا ه، خاکستری و شفافبه عنوان رنگ های غالب مشهود بودند که رشته به عنوان شکل غالب در ریزپلاستیک ها بو د . ریزپلاستیک های 1 میلیمتر وکمتر، فراوا نترین (92 %) ذرات بودند. وجود ریزپلاستیک در ماهی مطالعه شده نگرانی های اکولوژیک و بهداشتی را به دنبالدارد . از این رو افزایش آگاهی عمومی و مدیریت ورود آ لاینده های پلاستیکی به محیط زیست دریا ضرو ر ی است .