نقش واسطه‌ای عدم ارضای نیازهای روان‌شناختی و خشم در رابطه بین رفتار کنترلی ادراک‌شده و زورگویی

doi
چکیده

مقدمه: هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین رفتار کنترلی ادراک‌شده و زورگویی، و نقش واسطه‏ای عدم ارضای نیازهای روان‌شناختی و خشم در این رابطه بود. روش: تعداد 480 نفر ار دانش‏آموزان شهر تهران به صورت نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی انتخاب شده و به پرسش‌نامه‏های رفتار کنترلی ادراک‌شده (بارثولومیو و همکاران،2010)، پرسش‌نامه عدم ارضای نیازهای روان‌شناختی (بارثولومیو و همکاران، 2011) و پرسش‌نامه زورگویی و خشم (بوسورث و همکاران، 1999) پاسخ دادند. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از مدل معادلات ساختاری استفاده گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد عدم ارضای نیازهای روان‌شناختی بر خشم و زورگویی اثر مستقیم و مثبت و تأثیر خشم بر زورگویی مثبت و معنادار است. تأثیر توجه مشروط منفی، تهدید و ارعاب و کنترل بیش‌ازحد رفتار بر عدم ارضای نیازهای روان‌شناختی مثبت و معنادار است؛ اما تأثیر کنترل با تحسین/پاداش بر عدم ارضای نیازهای روان‌شناختی معنادار نیست. تأثیر غیرمستقیم توجه مشروط منفی، تهدید و ارعاب و کنترل بیش‌ازحد رفتار بر خشم و زورگویی مثبت و معنادار است. تأثیر غیرمستقیم عدم ارضای نیازهای روان‌شناختی بر زورگویی مثبت و معنادار است. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نقش رفتار کنترلی ادراک‌شده و عدم ارضای نیازهای روان‌شناختی بر خشم و زورگویی را مورد تأکید قرار می‌دهند.