فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: خاک به­ عنوان بزرگ­ترین منبع کربن در زیست­ کره بوده و بیش از نیمی از کربن آن در بوم ­سازگان­ های جنگلی ذخیره می ­شود. با توجه به اهمیت بخش کربن خاک، هدف از این پژوهش بررسی چگونگی تأثیر گونه­ های مختلف پهن­ برگ و سوزنی ­برگ بر ذخیره ­سازی کربن خاک جنگل با توجه به قابلیت متفاوت آن­ها در ذخیره و استفاده از مواد مغذی خاک در جنگل کُلِت است.مواد و روش ­ها: در این پژوهش ابتدا سه توده جنگل ­کاری پلت، توسکا ییلاقی، زربین و یک توده جنگل طبیعی در منطقه مورد مطالعه انتخاب شدند. در هر توده تعداد ده قطعه ­نمونه ۴۰۰ مترمربعی (۲۰Î۲۰ متر) به ­صورت انتخابی پیاده شد. همچنین در هر قطعه­ نمونه از چهار گوشه و مرکز آن از عمق ۰-۱۵ سانتی­متر نمونه خاک برداشت شد؛ سپس خاک‌­ها باهم مخلوط و یک نمونه ترکیبی برای آزمایشگاه جدا (جمعاً ۴۰ نمونه) که به ­منظور مطالعه مشخصه­ های فیزیکی و شیمیایی خاک (چگالی ظاهری، بافت خاک، واکنش خاک، هدایت الکتریکی، کربن آلی، ازت کل، فسفر و پتاسیم قابل ­جذب) به آزمایشگاه انتقال داده شد. برای تجزیه متغیر­های مربوط به خاک از نرم ­افزار آماری SAS استفاده شد. تجزیه به مؤلفه­ های اصلی (PCA) بر اساس فاکتورهای اندازه­ گیری­شده، جهت تمایز بین توده ­های موردمطالعه و تعیین مهم­ترین فاکتور، با استفاده از بسته ­ی Vegan نرم­افزارR  مورداستفاده قرار گرفت.نتایج و بحث: بر اساس نتایج به ­دست ­آمده میزان واکنش خاک، پتاسیم قابل­جذب، رطوبت نسبی، کربن آلی، رس و ذخیره کربن خاک در بین چهار توده دارای اختلاف معنی­ داری بودند (P < 0.01). توده توسکا ییلاقی و پلت بیشترین مقدار ذخیره کربن را نسبت به توده زربین و جنگل طبیعی نشان داد. تفاوت مشاهده­شده در میزان کربن آلی خاک در توده ­های مورد­مطالعه به قابلیت­ های مختلف گونه ­های درختی در بازسازی خاک بوم سامانه جنگل بستگی داشت. کاشت گونه­ های پهن­برگ در کوتاه ­مدت موجب ذخیره کربن بیشتری نسبت به گونه ­های سوزنی ­برگ شد، زیرا گونه­ های درختی پهن­ برگ تولید لاشبرگ و بازگشت عناصر غذایی را افزایش می ­دهند و در احیای خاک جنگل­ های تخریب یافته مؤثرتر است. و این به دلیل تجزیه سریع­تر برگ، محتوای نیتروژن بیشتر و نسبت C/N کمتر است، درحالی­ که وجود مواد رزینی و فنلی در برگ گونه ­های سوزنی­ برگ تأثیر منفی در تجزیه لاشبرگ آن­ها دارد.نتیجه ­گیری: به ­طور خلاصه این تحقیق نشان داد که احیای جنگل با گونه ­های پهن­ برگ در قسمت­ های مختلف منطقه تأثیر زیادی بر ذخیره کربن خاک داشت و پتانسیل ذخیره کربن در خاک برحسب گونه ­های درختی متفاوت است و گونه­ های پهن­ برگ (افراپلت و توسکا) نقش مؤثری در میزان ذخیره کربن در خاک این منطقه داشتند.