مطالعات گرده برخی از گونه های بومی و غیربومی شاخص شهر تهران: رویکرد اکولوژی-آلرژی

نویسندگان

1 گروه علوم و زیست فناوری گیاهی، دانشکده علوم و فناوری زیستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه علوم و زیست فناوری گیاهی، دانشکده علوم و فناوری زیستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران ایران.

3 گروه علوم و زیست فناوری گیاهی، دانشکده علوم و فناوری زیستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 مرکز تحقیقات ایمونولوژی، آسم و آلرژی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران

doi
10.48308/envs.2023.1046
چکیده

سابقه و هدف : تهیه و تدوین داده های گرده شناختی یکی از اقدامات مهم در راستای مدیریت محیط زیست شهر تهران است. این بانک اطلاعاتی در راستای تهیه اطلس گرده شناسی و تهیه تقویم گرد های ایران، زیست شناسی هوا، تغییرات اقلیم، گیاه شناسی، مدیریت آسم و آلرژی شهر تهران، باستان شناسی، گرده شناسی عسل نیز کاربرد دارد. تاکنون مطالعات محدودی در این حوزه به انجام رسیده است، بنابراین تهیه این بانک اطلاعات ضروری به نظر می رسد. هدف این مطالعه عبارت است از تهیه تصاویر میکروسکپ الکترونی دانه های گرده، تشریح صفات تشخیصی دانه های گرده و تحلیل ویژگی های دانه های گرده در رابطه با ویژگی های آلرژی زایی.مو اد و روش ها : نمونه های گیاهی این مطالعه در طی بازه های زمانی 1380 تا 1400 )به صورت ناپیوسته( از بوستان ها و بخش های متنوع فضای سبز سطح شهر تهران جمع آوری شدند. نمونه های تثبیت شدند و سپس با استفاده از جمع آوری شده در هرباریوم دانشگاه شهید بهشتی منابع و فلورهای معتبر مانند فلور ایران و فلور ایرانیکا، روسیه، ترکیه و برخی از اطلس های تصویر باغبانی شناسایی شدند. پس از این مرحله دانه های گرده تصویر برداری شدند. از هر گونه گرده با استفاده از میکروسکوپ الکترونی روبشی دانه ی گرده جهت ارزیابی صفات ریخت شناسی کمّی با استفاده از نرم افزا ر image tools 3.6 مورد بررسی قرار گرفتند. واژگان شناسی براساس ارتمن، پونت و هسه انجام شده است. در نهایت شرح جامعی از صفات ریختی کمی و کیفی دانه ای گرده هر گونه تهیه گردید .نتایج و بحث : در این پژوهش دانه های گرده 92 گونه متعلق به 42 تیره ی گیاهی درختی کاشته شده و علفی خودرو مورد بررسی قرار گرفته است. تیره ی آفتابگردان با 11 گونه، بیشترین تعداد گونه در این پژوهش را به خود اختصاص داده است. دانه های گرده مورد بررسی در این پژوهش می باشند. همچنین ازtetrad و یک گونه از نوع monad بعد واحد انتشار شامل، 91 گونه از نوع منظر قطبیت، 70 گونه از نوع جور قطب و 22 گونه ناجور قطب می باشند. تیپ تزئینات شامل 16 نوع مختلف هستند که انواع مشبک، ریز مشبک و منفذدار بیشترین فراوانی را در گرده گونه های مورد بررسی به خود اختصاص می دهند. به علاوه 35 تاکسون گیاهی براساس منابع منتشر شده قبلی دارای تاثیرات آلرژی زا هستند.نتیجه گیری: نتایج این مطالعه، تهیه اطلاعات تصویری و شرح داده های گرده تاکسون های درختی کاشته شده و علفی خودرو تهران متعلق به 92 گونه گیاهی از 42 تیره است. نتایج این مطالعه نشان می دهد که گونه های متعددی علیرغم آلرژی زایی آن ها در شهر تهران کاشته شده است. به علاوه نتایج این مطالعه به عنوان یک مرجع مهم برای تحلیل مطالعات آلرژی زایی است. بنابراین توجه به کاشت گونه های گیاهی غیرآلرژی زا یکی از مهمترین ملاحظات در مدیریت شهری محسوب می گردد.