شناسایی ترکیبات موجود در اسانس دوگونه از جنس پونه‌سا‌(Nepeta L.) در شرایط کشت و رویشگاه

نویسندگان

1 کارشناس ارشد گیاهان دارویی، مؤسسه تحقیقات جنگل‎ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

2 استادیار پژوهشی، مؤسسه تحقیقات جنگل‎ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی تهران، ایران.

3 استاد پژوهشی، مؤسسه تحقیقات جنگل‎ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

doi
10.22092/mpt.2020.127007.1044
چکیده

جنس پونه­ سا از خانواده نعناعیان شامل گونه­های ‌دارویی ‌با ارزشی ‌است ‌که در ﺻـﻨﺎﯾﻊ داروﯾـﯽ و ﻏﺬاﯾﯽ ﮐﺎرﺑﺮد ﻓﺮاواﻧﯽ دارد. هدف از این تحقیق، مقایسه و تعیین ترکیبات شیمیایی موجود در اسانس دو گونه پونه‌سای ‌البرزی .NepetacephalotesBoiss و پونه‌سای‌کپه‌ایNepeta crassifolia Boiss. &Buhse. در شرایط رویشگاه و مزرعه است. این دو از گونه­های انحصاری و ارزشمند هستند که در کشور پراکندگی دارند. سرشاخه­های گل­دار آنها از رویشگاه­های فیروزکوه در استان تهران‌ و از ‌مزرعه واقع در موسسه تحقیقات جنگل­ها و مراتع کشور در سال 1395جمع‌آوری گردید و با روش کلونجر اسانس‌گیری شد. در اسانس سرشاخه گلدار کشت شده N.crassifolia ترکیب ‌نپتالاکتون (4a α,7 α,7a α) به میزان 5/75 درصد و در سرشاخه گل­دار نمونه رویشگاهی 4/35 درصد می­باشد. این ترکیب در گونه Nepetacephalotes در نمونه زراعی 72 درصد و در نمونه رویشگاه 63 درصد می‌باشد. نپتالاکتون­ها، جزو مهمترین متابولیت­های ثانویه گونه­های مختلف جنس پونه سا می­باشد. نتایج نشان‌ می­دهد که در هردو گونه ترکیب نپتالاکتون وجود دارد که در شرایط کشت میزان ترکیب نپتالاکتون(4a α,7 α,7a α) افزایش یافته است.