فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: به کالاها و خدماتی که در شرایط محیطی مطلوب توسط اکوسیستم‌ها، به منظور رفاه انسان‌ها ارائه می-شود، خدمات اکوسیستم می‌گویند. خدمت اکوسیستمی تفرج که در دسته خدمات فرهنگی قرار دارد، یکی از ارزشمندترین خدمات در اکوسیستم‌های شهری است که باعث افزایش سلامت جسمی و روحی ساکنان شهر می‌شود. ارزش تفرجی به عنوان ظرفیت اکوسیستم‌ها برای فراهم آوردن فرصت‌های تفرجی مانند پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری، مشاهده گیاهان و جانوران، دویدن و ورزش در فضای باز تعریف شده است. با توجه به اهمیت خدمات اکوسیستم، مطالعه حاضر با هدف ارزیابی و کمی‌سازی خدمت تفرج در شهرستان بهبهان انجام شد.مواد و روش‌ها: در این پژوهش برای تهیه نقشه کاربری اراضی سال 1400، از تلفیق تصاویر لندست 8 و سنتیل 2 استفاده شد. تصویر مورد نظر با الگوریتم حداکثر احتمال در 12 طبقه تهیه شد. همچنین تفرج در فضای باز با روش طیف فرصت‌های تفرجی (ROS) مدل‌سازی شد. در این مدل نقشه نهایی تفرج در 9 کلاس طبقه‌بندی می‌شود. این مدل تقریبا در همه بررسی‌های سیمای سرزمین قابل استفاده است و فرآیندی عملی همراه با اصولی است که مدیران را ملزم می‌کند تا مدیریت را از سه دیدگاه حفاظت از منابع، فرصت برای استفاده‌های عمومی و برآوردن شرایط مطلوب در منطقه توجیه نمایند. نتایج و بحث: نتایج عرضه خدمت اکوسیستمی تفرج در شهرستان بهبهان نشان می‌دهد که طبقه ششم (تامین متوسط– دسترسی سخت) و طبقه هشتم (تامین بالا– در دسترس) در وضعیت جاری به ترتیب بیشترین و کمترین پوشش سطح زمین را به خود اختصاص داده‌اند. مکان‌های شمال شرق منطقه به دلیل قرار گرفتن سد مارون و مناطق حفاظت شده شهرستان، دارای بالاترین پتانسیل تفرجی است.علاوه بر این، در این مکان‌ها فعالیت‌های انسانی و تجمع مناطق شهری وجود ندارد. در مرکز منطقه به دلیل تجمع مناطق شهری و شبکه جاده‌ها پتانسیل تفرجی از پایین‌ترین حد برخوردار است. همچنین قسمت‌هایی از جنوب و غرب منطقه دارای پتانسیل تفرجی نسبتا مطلوبی است. ترکیب پوشش منطقه در این قسمت‌ها شامل پهنه‌های آبی و مرتع پرتراکم است. با توجه به نتایج، فرصت‌های تفرجی تحت تاثیر توپوگرافی قرار گرفتند. زیرا در چشم انداز شمالی به دلیل طبیعت کوهستانی و سایر جاذبه‌های طبیعی (پهنه‌های آبی، جنگل‌ها و مناطق حفاظت شده)، فرصت‌های تفرجی بیشتری نسبت به مرکز و سایر قسمت‌ها وجود دارد که در ارتفاعات پایین‌تر واقع شده و عمدتاً توسط فعالیت‌های انسان پوشیده شده است. علاوه بر این، مکان‌هایی با تراکم جمعیت پایین و دور از مرکز شهری و جاده‌ها همیشه فرصت تفرجی بالاتری را نشان می‌دهند.نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج، درک اثرات محیط‌زیستی تغییر کاربری زمین و گسترش شهری بر خدمت اکوسیستمی تفرج ممکن است در دستیابی به نتایج مقرون به صرفه در آینده کمک کند. در این راستا سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان شهرستان بهبهان باید بر بهبود فرصت‌های تفرجی در منطقه مرکزی، جنوب، غرب و جنوب غربی تمرکز کنند. با توجه به اینکه خدمت اکوسیستمی تفرجی در شهرستان بهبهان در مکان‌های مختلف متفاوت است، بنابراین این نتیجه باعث برجسته شدن موارد مهمی در استفاده از ارزش خدمات اکوسیستم در برنامه‌ریزی‌های شهری و اولویت‌های سیاسی می‌شود.