فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: مصرف انرژی در بخش کشاورزی، رشد سریع­تری را نسبت به سایر بخش ­های اقتصاد کشاورزی تجربه کرده است. در کشورهای در حال توسعه، میزان قابل توجهی از انرژی برای تولید و امنیت غذایی مصرف می ­شود. مصرف انرژی در بخش کشاورزی منجر به انتشار گازهای گلخانه ­ای و آلاینده های محیط­ زیستی شده است که عواقبی مانند گرمایش جهانی و تغییر اقلیم را در پی دارد. مصرف انرژی در ایران سه برابر میانگین جهانی است. تجزیه ­و ­تحلیل جریان انرژی و انتشار گازهای گلخانه­ ای در بوم نظام‌های کشاورزی می‌تواند از طریق بهینه‌سازی عملیات تولید به کاهش اثرات محیط­ زیستی کمک کند. دشت قزوین در ایران یکی از دشت­ های مهم کشاورزی است که در کنار استفاده از آب زیرزمینی، بزرگترین شبکه کانال­ کشی آبیاری و زهکشی در ایران را دارا است. در پژوهش حاضر، جریان انرژی و پتانسیل گرمایش جهانی تولید یونجه و ذرت علوفه‌ای در دو سیستم تامین آب از چاه و شبکه کانال آبیاری در دشت قزوین ارزیابی شد.مواد و روش­ ها: در این پژوهش، تجزیه و تحلیل شاخص­ های انرژی و اثر گرمایش جهانی بررسی شد. داده ­های پژوهش از طریق پرسشنامه و مصاحبه با کشاورزان در سال 97-98 جمع‌آوری شد. پتانسیل گرمایش جهانی با روش ارزیابی چرخه حیات و با استفاده از نرم افزار SimaPro 9 محاسبه شد.نتایج و بحث: نتایج نشان داد تولید یونجه با سیستم تامین آب از چاه به میزان 128697 مگاژول در هکتار بیشترین و تولید ذرت با سیستم تامین آب از کانال به میزان 64975 مگاژول در هکتار کمترین انرژی ورودی را به خود اختصاص دادند. کارایی مصرف انرژی در تولید ذرت (6/3) و یونجه (4/3) در سیستم کانال ­کشی بیشتر از سیستم تامین آب از چاه (3/2 در ذرت و 49/1 در یونجه) محاسبه شد. پتانسیل گرمایش جهانی در سیستم‌ تامین آب زیرزمینی برای ذرت و یونجه به ترتیب 9/7466 و 76/7995 و در سیستم کانال­ کشی به ترتیب 34/5533 و 67/4947 معادل کیلوگرم دی‌اکسید کربن در هکتار برآورد شد. الکتریسیته و انتشارات مستقیم از مزرعه بیشترین سهم را در مصرف انرژی و انتشار گازهای گلخانه ­ای داشتند.نتیجه ­گیری: نتایج نشان داد که تولید یونجه و ذرت علوفه ­ای در شبکه کانال­ کشی آبیاری در مقایسه با تولید با آبیاری آب زیرزمینی به­ دلیل مصرف کمتر الکتریسیته برای آبیاری، میزان پتانسیل گرمایش جهانی و مصرف انرژی کمتری را در دشت قزوین دارد. مطابق نتایج، سیستم ­های تحت‌فشار و انرژی­ های تجدیدپذیر برای آبیاری، خاک‌ورزی حفاظتی و مدیریت کارآمد شبکه کانال­ کشی برای کاهش مصرف منابع و اثرات محیط­ زیستی پیشنهاد شدند.