تحلیل مدیریت گردشگری خلاق با مدل QSPM مطالعه موردی شهر زاهدان

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

2 گروه شهرسازی، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 گروه جغرافیای انسانی و آمایش، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.48308/envs.2023.1217
چکیده

سابقه و هدف:  امروزه گردشگری به عنوان محرک توسعه اقتصادی و اجتماعی، به امری فراگیر تبدیل شده است. گردشگری خلاق با متبلور نمودن ارزش ­های فرهنگی سرزمینی متناسب با خرده فرهنگ­ های متعدد در ایران، نقشی اساسی در برنامه ­های راهبردی گردشگری این سرزمین دارد. تغییر روند گردشگری و اهمیت ویژه تجارب معنادار برای گردشگران، توجه به عوامل موثر بهره ­برداری بهینه از ظرفیت­ های موجود و نقش خلاقیت در موفقیت کسب و کارهای گردشگری ضرورت پژوهش در زمینه گردشگری خلاق را دوچندان می­ نماید. استراتژی خلاق و نوآور با آینده ­نگری روندهای جدید گردشگری خلاقانه، مطمئن‌ترین روندهای توسعه آینده را شناسایی می­ کند. هدف اصلی گردشگری خلاق ارائه تجربیات فعال به گردشگران از طریق مشارکت فعال در دوره‌ها و تجربیات یادگیری است. بنابرین، هدف پژوهش حاضر ارزیابی عوامل استراتژیک داخلی و خارجی و تعیین راهبرد مناسب توسعه گردشگری خلاق در شهر زاهدان می باشد. مواد و روش­ ها: روش تحقیق، توصیفی – تحلیلی و نوع آن کاربردی - توسعه ­ای است. اطلاعات به دو صورت اسنادی و پیمایشی (پرسشنامه و مصاحبه) جمع ­آوری شده است. جامعه آماری شامل 300000 نفر از شهروندان شهر زاهدان که از بین آنها 383 نفر به عنوان نمونه آماری پژوهش، بر اساس فرمول کوکران انتخاب گردید و داده ­های حاصل از آن با استفاده از مدل ­های SOWT و QSPM تجزیه و تحلیل شدند.نتایج و بحث: طبق نتایج بدست آمده از تکنیک SOWT، راهبرد کلی برای توسعه­ ی گردشگری خلاق در زاهدان تدافعی (WT) با وزن نهایی 98/7 بوده است. نتایج حاصل از ماتریس برنامه­ ریزی استراتژیک کمی (QSPM) نیز نشان می­ دهد که از چهار استراتژی گروه WT، اولویت با استراتژی «ایجاد مکان­ های فرهنگی و هنری برای عرضه­ ی محصولات خلاق فرهنگی» (با نمره جذاب 966/11) می­ باشد.نتیجه ­گیری: به‌منظور تحقق گردشگری خلاق در محدوده مورد مطالعه، متناسب با یافته­ های پژوهش، پیشنهاداتی از قبیل بازاریابی خلاقانه از طریق فناوری اطلاعات و ارتباطات، آموزش صنایع و تولیدات محلی، برگزاری جشنواره گویش­ های محلی، آموزش دوخت لباس­ های محلی و بومی و همچنین پختن غذاهای محلی در سطح استانی و ملی و ... با بکارگیری روش ­های ایجاد مشارکت بین گردشگر و محیط ارائه می­ گردد.