نحوه توانمند سازی وافزایش بنیه بذر در شش گونه از دو جنس کاکوتی(Ziziphora) و آویشن (Thymus)

نویسندگان

1 دانشیار پژوهشی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، گروه بانک ژن منابع طبیعی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

2 استاد پژوهشی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور ، بخش مرتع، سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی

doi
چکیده

با توجه به تولید اسانس ارزشمند و سازگاری این گونه‌ها با بخش‌های وسیعی از مراتع استپی و نیمه استپی کشور، کشت و اهلی کردن آنها جهت توسعه کشت در مناطق مختلف کشور ضروری می باشد. برخلاف گیاهان زراعی، بذر گیاهان وحشی به رغم داشتن قوه نامیه بصورت یکنواخت در مزرعه جوانه نمی‌زنند. فرآیند توانمند سازی بذر از طریق پرایمینگ بذر، درصد جوانه‌زنی و بنیه‌ای بذرها را نسبت به شاهد افزایش می‌دهد و می‌توانند مورد استفاده بهره‌برداران جهت کشت و کار قرار ‌گیرند. در این تحقیق، خصوصیات جوانه زنی بذر سه گونه جنس کاکوتی (Ziziphora clinopodioides، Ziziphora tenuior وZiziphora capitata) و سه گونه از جنس آویشن ( Thymus lancifolius، Thymus kotschyanus و (Thymus daenensis در آزمایشگاه تکنولوژی بذر بانک ژن منابع طبیعی وابسته به موسسه تحقیقات جنگل ها و مراتع مورد مطالعه قرار گرفتند. بذر گونه‌ها در معرض تیمارهای پرایمینگ شامل اﺳﻤﻮﭘﺮاﻳﻤﻴنگ (ﭘﻠﻲاﺗﻴﻠﻦﮔﻼﻳﻜﻮل)، ﻫﻮرﻣﻮﻧﺎل پرایمینگ (اﺳﻴﺪﺟﻴﺒﺮﻟﻴﻚ)، ماتریکس پرایمینگ (ورﻣﻴﻜﻮﻟﻴﺖ، پرلیت و زئولیت)، ﻫﻴﺪروپرایمینگ (خیساندن در آب مقطر) و ﺷﺎﻫﺪ (ﺑﺪون ﭘﺮاﻳﻤﻴﻨﮓ) قرار گرفتند. در گونه T.lancifolius حداکثرطول و وزن گیاهچه، با ماتریکس پرایمینگ مشاهده شد ولی در گونه T.kotschyanus، تیمار اسید جیبرلیک موجب افزایش طول گیاهچه و هیدروپرایمینگ موجب افزایش وزن گیاهچه شدند. تیمار بذر با ورﻣﻴﻜﻮﻟﻴﺖ در گونه Z.clinopodioides موجب افزایش طول گیاهچه(34%) و وزن تر گیاهچه (17%) شد. تیمار بذرها با پرلیت در گونه Z.capitata موجب افزایش 13 درصدی وزن گیاهچه نسبت به شاهد گردید. یافته‌های این مطالعه نشان داد که پرایمینگ با مواد جامد (ماتریکس پرایمینگ) دارای بیشترین اثر در توانمند کردن بذر گیاهان گونه‌های مذکور بود.