بررسی و تحلیل حساسیت ریسک مراکز دفن زباله بر آلودگی منابع پذیرنده آب استان خراسان شمالی

نویسندگان

1 گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران

2 گروه پژوهشی اکولوژی انسانی شهری کارگشا، تهران، ایران

doi
10.48308/envs.2023.1222
چکیده

سابقه و هدف: آلودگی منابع پذیرنده آب در محل‌های دفن پسماند، مهم ترین خطر دفن زباله‌ها بر محیط زیست است. از این رو این پژوهش با دربرگیری شناخت ویژگی‌های منابع و آلاینده‌ها و محیط‌های تحت تاثیر آلودگی و نوع آن، ریسک اکولوژیکی (جامعه انسانی، فون و فلور طبیعی) را شناسایی نموده و تاثیرات آنها را با اولویت‌بندی جامع بررسی کرده است.مواد و روش‌ها: در این مطالعه کاربردی تلفیقی، طی یک فرآیند گام به گام و مرحله‌ای و با استفاده از اطلاعات و آمار موجود (از نظر زمانی و پهنه مکانی تحت تاثیر) شامل نمونه‌هایی از غلظت عناصر و ترکیبات شیمیایی و فیزیکی آلاینده با منشا پسماند شهری و فعالیت‌های ناشی از دفن زباله، تمامی انواع ریسک‌هایی که باید به آن­ها واکنش نشان داد شناسایی و سهم هریک از موثرها، اثرات و متأثرها بدست آمد. برنامه Axure RP برای ترسیم نمودارهای محاسبات سطح ایمنی، خطر و بعد و فاصله آنها و تحلیل ریسک مورد استفاده قرار گرفت.نتایج و بحث: نتایج نشان داد ریسک اکولوژیک منابع پذیرنده در اطراف مرکز دفن بجنورد به عنوان مرکز منتخب استان خراسان شمالی در دامنه ریسک اکولوژیک کم قرار گرفته است. ریسک بیولوژیک ناشی از فلزات سنگین در حد متوسط بوده، و ریسک چرخه غذایی انسانی و پوشش جانوری و گیاهی در رتبه کم و بدون تهدید برای چرخه غذایی می‌باشد. شاخص ریسک آلودگی عوامل موثر در محاسبه برای خاکچال بجنورد با شرایط اجرایی جاری معادل 81%Rm= برآورد شد. وضعیت این ریسک در دامنه بالای خطرات و در مرز مخاطرات قرار گرفته است.نتیجه‌گیری: با توجه به شناسایی و تحلیل انواع ریسک در اطراف خاکچال بجنورد، نقشه‌های هم‌ریسک، هم‌خطر و هم‌ایمن ترسیم شد که در نتیجه آن کانون‌های آسیب‌پذیر شناسایی و جهت کنترل و حفاظت از آن‌ها برنامه‌ریزی صحیح می‌تواند صورت گیرد. در واقع طراحی نقشه هم‌ریسک و منابع بالقوه و بالفعل آلودگی، نوع آلاینده و محیط هدف و تحت تاثیر با در نظر گرفتن دامنه زمانی می‌تواند مدیریت کیفی منابع را به ­شدت ارتقا داده و بانک اطلاعاتی موجود در کشور و استان را تکمیل وآماده برنامه‌ریزی‌های بلندمدت نماید.