ارزیابی پتانسیل سمیت و توزیع مکانی خطر اکولوژیکی فلزات سنگین در رسوبات سطحی تالاب بین المللی انزلی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی

نویسندگان

1 گروه برنامه ریزی و مدیریت زیست بومی تالابها، دفتر حفاظت و احیا تالابها، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران، ایرا ن

2 گروه برنامه ریزی و مدیریت زیست بومی تالابها، دفتر حفاظت و احیا تالابها، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران، ایرا ن

3 گروه برنامه ریزی و مدیریت زیست بومی تالابها، دفتر حفاظت و احیا تالابها، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران، ایرا ن

4 گروه محیط زیست، دانشکده علوم پایه، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

doi
10.48308/envs.2022.1192
چکیده

سابقه و هدف: نظر به پتانسیل بالقوه سمیت و خطرات اکولوژیکی فلزات سنگین در بوم ­سازگان­ های آبی سنجش و ارزیابی غلظت آنها در بخش­ های مختلف محیط­ های آبی بسیار ضروری است. از این رو مطالعه حاضر به سنجش غلظت فلزات کادمیوم، کروم، سرب، نیکل، آرسنیک و روی و ارزیابی توزیع مکانی مخاطره اکولوژیکی آن­ها در رسوبات سطحی تالاب بین المللی انزلی می ­پردازد.مواد و روش ها: نمونه ­برداری از 50 ایستگاه در بخش ­های مختلف تالاب انجام شد. پس از آماده سازی و هضم اسیدی نمونه­ ها، غلظت فلزات مذکور با استفاده از دستگاه جذب اتمی تعیین گردید. به منظور پهنه‌بندی سمیت و مخاطره اکولوژیکی فلزات از روش وزن دهی معکوس فاصله (IDW) استفاده شد.نتایج و بحث: میانگین کلی غلظت فلزات به ترتیب به صورت روی (91/23±23/80)، کروم (06/34±04/19)، نیکل (65/26±5/19)، سرب (48/06±03/14)، آرسنیک (74/54±4/7) و کادمیم (31/±0 73/0) اندازه­گیری شد. بررسی شاخص­ های پتانسل سمیت حاد فلزات، ریسک اکولوژیکی، ارزیابی خطر اصلاح شده و بار آلودگی بیانگر وضعیت آلودگی پایین در رسوبات تالاب بود. خطر محیط ­زیستی فلزات در رسوبات منطقه به ترتیب به صورت (کادمیوم > آرسنیک > سرب> نیکل > روی> کروم) ارزیابی گردید. همچنین یافته­ های توزیع پراکنش خطر سمیت و مخاطره اکولوژیکی فلزات در بخش ­های مختلف تالاب از الگوی یکسانی پیروی نمی­کند و بخش­ های غربی تالابی خطرات بیشتری دارند.نتیجه‌گیری: نتایج پتانسیل سمیت حاد و خطر اکولوژیکی وضعیت آلودگی فلزات سنگین در رسوبات منطقه به ترتیب پایین و متوسط ارزیابی می ­گردد. گسترش شدید فعالیت­ های انسانی در نواحی اطراف تالاب، در کنار رسوبگذاری و ورود آلاینده ­های مختلف، لزوم پایش مداوم تالاب و ارزیابی خطر سلامت اکولوژیکی آن را تایید می نماید.