فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور بررسی تنوع ژنتیکی عملکرد بذر، علوفه و صفات مورفولوژیکی در شبدر توت فرنگی، 9 ژنوتیپ داخلی و خارجی از این گونه در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در  3 تکرار در مجتمع تحقیقاتی البرز کرج، وابسته به مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع، مورد مطالعه قرار گرفتند. صفات اندازة برگچه، طول میانگره، طول دمبرگ، ارتفاع کانوپی، سطح پوشش، تعداد گل‌آذین در استولن، تعداد گل‌آذین در واحد سطح، تعداد استولن در واحد سطح، تعداد گلچه در گل‌آذین، تعداد بذر در گل‌آذین، وزن هزار دانه، عملکرد بذر و عملکرد علوفه برای مدت دو سال مورد ارزیابی قرار گرفتند. داده‌های مربوط به هر صفت در هر سال و میانگین دو سال مورد تجزیه واریانس قرار گرفتند. برای تعیین فاصله ژنتیکی و گروه‌بندی ژنوتیپها از تجزیه به مؤلفه‌های اصلی و تجزیه خوشه‌ای استفاده شد. نتایج تجزیه آماری نشان دهنده تفاوت معنی‌دار میان ژنوتیپها برای کلیه صفات به جزء وزن هزار دانه بود. ژنوتیپهای 20258، 134 و 1608 به‌عنوان ژنوتیپهای برتر برای تولید بذر و علوفه شناخته شدند. ژتوتیپ 2580 با منشاء استرالیا با بیشترین مقدار سطح پوشش دارای عادت رشد خزنده بیشتری بود. با استفاده از تجزیه به مؤلفه‌های اصلی مهمترین متغیرهای مؤثر در عملکرد علوفه و بذر شناسایی شدند. سه مؤلفه اول 85% از کل واریانس متغیرها را توجیه کردند. صفات اندازه برگچه، طول دمبرگ، ارتفاع کانوپی و عملکرد علوفه مهمترین نقش را در تبیین مؤلفه اول داشتند، در حالی که در مؤلفه دوم فاصله میانگره، سطح پوشش (رشد خزنده)، تعداد استولن در واحد سطح، تعداد گل‌آذین در واحد سطح، تعداد گلچه در گل‌آذین از صفات مهم بودند. در مؤلفه سوم عملکرد بذر، تعداد بذر در گل‌آذین، تعداد استولن در واحد سطح، تعداد گل‌آذین در واحد سطح و تعداد گل‌آذین در استولن مهمترین نقش را در تولید بذر دارا بودند. با توجه به نتایج بدست آمده، مؤلفه اول به نام عملکرد علوفه، مؤلفه دوم سطح پوشش (عادت رشد خزنده) و مؤلفه سوم عملکرد بذر نامگذاری شد. نتایج حاصل از تجزیه کلاستر، ژنوتیپهای ارزیابی شده را در 3 گروه متفاوت قرار داد. ژنوتیپهای موجود در کلاستر 2 که دو ژنوتیپ 134 و 20258 بودند، از نظر کلیه صفات مورد مطالعه نسبت به دو گروه دیگر برتری داشتند. ژنوتیپهای کلاستر 1 از لحاظ بیشتر صفات در حد متوسطی قرار داشتند. ژنوتیپ 720 تبریز با قرار گرفتن در کلاستر شمارة 3 کمترین بازده را از لحاظ عملکرد علوفه و تولید بذر داشت. در نمایش گروه‌بندی مربوط به تجزیه کلاستر بر روی محور مختصات مؤلفه‌های 1و2، تطابق خوبی بین تجزیه کلاستر و تجزیه به مؤلفه‌های اصلی وجود داشت.